Salme 24,7-10 del 2

I dag må me sjå på det esjatologiske med dette avsnittet.
Esjatologi betyr "læra om dei siste ting." 

Det er ein nær samanheng mellom det missiologiske og det esjatologiske perspektivet på denne teksten, og det blir hovudpoenget i denne betraktninga.

Desse 4 versa peikar også fram mot Jesu gjenkomst. Ein dag skal han koma att i herlegdom for å etablera sitt evige rike, frelsa alle som trur og døma levande og døde. Det blir ein retur i triumf.

Nokre seier at dette kan skje når som helst. Men det er ikkje rett. Det er to ting som må vera på plass før Jesus kjem att: evangeliet om hans rike må forkynnast som eit vitnemål for alle folkeslag (Matteus 24,14), og det manglar ein god del på det, og så må Israel og jødefolket bli frelst, for han vil koma att som respons på ein spesiell invitasjon frå det frelste Israel. Han sa like før han vart drepen (Matteus 23,37-38):
37 Jerusalem, Jerusalem, du som slår i hel profetane og steinar dei som er sende til deg! Kor ofte ville eg ikkje samla borna dine som ei høne samlar kyllingane under vengene sine. Men de ville ikkje. 38 Så høyr: Huset dykkar skal bli audt og forlate! 39 For eg seier dykk: De får aldri sjå meg att før de seier:
          ‘ Velsigna er han som kjem i Herrens namn!’»

Dette er interessant. Kan me påverka Guds timeplan her? Ja, avgjort. Me kan framskunda Herrens dag, skriv Peter i sitt 2. brev kap.3 vers 14. Det skjer ved å støtta misjon retta mot unådde folkeslag og mot det jødiske folket. Både jødar og heidningar treng evangeliet, skriv Paulus, men jødane har førsteretten på det, for det kom frå dei. Og dessutan: Når jødane kjem til tru, vil djevelen verta paralysert og folkeslaga vil opna opp for Jesus på ein heilt ny måte. I Romerbrevet 11,15 les me: 15 Har det vorte til forsoning for verda at dei vart vraka, kva vil det ikkje då føra til at dei blir godtekne? Jau, liv av død! Den største vekkinga som verda har sett, ligg like framfor oss og begynnar når Israel, Guds eige folk, vert frelst ved trua på Jesus Messias. Når dei opnar portane sine for Han, vil alle andre folkeslag også gjera det, og når målet for misjonen er nådd, kjem Jesus att og den sæle tida kan begynna då det ikkje lenger er urett, død, gråt og sorg, den tida då Gud sjølv skal tørka tårene av augo våre og den evige festen kan begynna. Kven opnar Jesus porten inn til sitt rike for? For alle som opnar porten inn til sitt liv for han.

Salme 24, 7-10

 7 «Lyft dykkar hovud, de portar,
          ja, lyft dykk, de eldgamle dører,
          så kongen, den herlege, kan koma inn!»
        
     8 «Kven er då kongen, den herlege?»
          « Herren, sterk og mektig,
           Herren, mektig i strid.»
        
     9 «Lyft dykkar hovud, de portar,
          ja, lyft dykk, de eldgamle dører,
          så kongen, den herlege, kan koma inn!»
        
    10 «Kven er han då, kongen, den herlege?»
          « Herren Sebaot, han er kongen, den herlege.»

I dag er me komne til det siste avsnittet i denne salma, eit avsnitt med ei sterk profetisk ånd i seg.

Kongen er Messias, den som er salva. Det er Han som rid inn. Kven er så denne Messias? Han er Herren. GT teiknar altså eit klårt bilete for oss at den komande frelsarkongen skulle vera både Gud og menneske, synleg og avgrensa konge og evig, uendeleg Gud. Dette er Jesus. Det er berre han som er slik. Og slik måtte han vera for å kunna frelsa oss.

Først skal me sjå på avsnittet ut frå eit misjonsperspektiv. Jesus kjem til oss gjennom Guds ord forkynt i Andens kraft. Når han melder seg, må me opna opp for han og ikkje stenga han ute. Han er kongen over heile jorda (v.1), og har rett til å regjera over alle menneske. Når han seier før himmelfarten at han har fått all makt i himmel og på jord, er det dette han meiner: Han har retten til all makt i alle menneskes liv. Rett og makt er det same ordet på gresk: exousia. Det som skjer er altså at når evangeliet blir forkynt, kjem Jesus  til oss menneske for å få sin rett, sin exousia, og når han har fått sin rett, blir det til vår frelse.

I dag inntar Jesus by etter by, folk etter folk, menneske etter menneske. Der evangeliet blir forkynt i Andens kraft, der bankar Jesus på. Han vil inn for å råda og velsigna, begge deler.

Me ser og  høyrer om enkeltpersonar som opnar for Jesus og slepp han inn. Det blir stor forandring. Men det skjer også at heile lokalsamfunn opnar for Jesus. Ikkje så mykje hos oss i våre dagar (men det har hendt før, ikkje minst under Haugevekkinga. I ei bygd i Sogn var det berre lensmannen og presten til slutt som ikkje var omvendt til Gud). Men slike ting har skjedd mange stader opp gjennom historia, og det skjer i dag. Eitt døme er det plaga Karenfolket i Burma der alle kom i laupet av 1800-talet. Ein av deira eigne profetar hadde sagt at Y`wa (Gud), som dei ein gong hadde svike, skulle koma tilbake til dei gjennom ein "kvit bror" som skulle ha med seg "Y`wa si tapte bok", og då den engelske baptistmisjonæren Adoniram Judson og hans medarbeidarar dukka opp i 1817, visste karenane kva det handla om. Dei "opna dørane" sine og ønskte Jesus velkomen inn i liv og samfunn. Dei hadde venta så lenge på dette underet, og endeleg skjedde det. Jesus kom til dei gjennom "den kvite broren" som hadde med seg "den tapte boka".

I Nagaland og Mizoram, to små delstatar i nordaust-India har det i førre hundreåret vore store og gjennomgripande vekkingar. 90% av befolkninga er no kristne, og dei sender ut misjonærar i fleng både til andre delstatar i India og til andre land. (Kjelder: Don Richardson: "Forberedt for evigheten.! Prokla-Media 1991 og Operation World  YWAM 2010). Kong Jesus, Herren, kom til dei og gjesta dei på overnaturleg vis. Mark Dupont fortalde oss ein gong at det i Nagaland synte seg ein lysande kross på himmelen i lang tid, med det resultat at folket kollektiv kom til Kristus. 

Me syng: "Kom hellig Ånd med skapermakt, opprett hva synd har ødelagt." Det er ei ufatteleg god bøn. Me treng i Noreg så sårt besøk av den overnaturlege Gud. Me treng at Han stig ned til oss og byr oss opna dørane slik at han kan koma inn og herska over liva våre, og me ber han: "Kom til oss og ta din rette plass som konge i liva våre!" Og me ropar til kvarandre: "Opna portane dine, slepp kongen inn og gje han ære og nyt hans gåver!"

Misjonsperspektivet går saman med det eskjatologiske perspektivet, men det får me koma attende til i morgon.

Salme 24,3-6

v.3-4: "Å gå opp på Herrens berg og stå på hans heilage stad", er ein metafor for å ha samfunn med Gud. Spørsmålet blir då: Kven får ha samfunn med Gud? Det seier seg sjølv at det er viktig for oss menneske å få svar på dette spørsmålet. I vår evangeliske tradisjon vil me seia: Dei som trur på Jesus. Punktum. Men det er for upresist. I følgje dette avsnittet må svaret utvidast på denne måten: Dei som trur på Jesus på ein slik måte at dei er viljuge til å venda om til han, søka hans ansikt, erkjenna, bekjenna og gjera opp for sine synder både på ytre og indre plan, og la seg forvandla av Han. Det er meir og meir vanleg blandt folk at dei gjerne vil tru på Jesus utan å innretta seg etter hans ord. Det er eit åndeleg sjølvbedrag. I starten av sin karriere forkynte Jesus: "Tida er fullkomen, Guds rike er nær, vend difor om og tru på evangeliet!" Gud fordrar at me vender om. Alle som får ein alvorleg diagnose er straks viljuge til å leggja om livskursen for å bli kvitt sjukdomen sin. Enno viktigare er det for folk som lever i synd å venda seg bort frå denne og til Jesus for å få tilgjeving og behandling for dei skadane synda har gjort i sjela.

Dersom eit menneske trur på Jesus og held fram i synda, er det som å leggja plaster på ein kreftsvulst. Det fører ikkje til lækjedom. Det gjev falsk tryggleik. 

Tru utan omvending er ei dø tru som ikkje fører nokon som helst inn i samfunnet med Gud.

v.5: Men når me vender om og tek eit oppgjer med gudløyse, arroganse, ureinskap, steling, baktale, løgn og fanteri (for å nemna noko), lever i lyset, kan me nyta godt av Jesu fullbrakte frelsesverk, og me får velsigning frå Herren og rettferd frå Gud, vår frelsar. David er veldig klar over at me ikkje kan etablera vår eiga rettferd sjølv. Den må me få som ei gåve frå Gud, og dersom denne gåva er det du elskar høgast her i verda, og det du rosar deg av innfor Gud og menneske, er det eit teikn på at du er der du skal vera.

v.6: Då er du fødd på nytt og tilhøyrer  "den slekta som spør etter Herren" og "søkjer hans ansikt".  Det er gode uttrykk. Sanne kristne likar å lesa Bibelen for å vita kva Gud har bestemt, kva han tenkjer og ønskjer, og dei likar å bruka tid saman med han i einerom for å finna ut kva som ligg på hans hjarta for denne tida, ja, for dagen i dag. Og Gud løner alle som søkjer han, det er sikkert som lås.

Salme 24,1-2

Salma har 3 deler:
1) v.1-2 Skaparen og det skapte
2) v.3-6 Vilkår for samfunn med Gud
3) v.7-10 Gud er kongen som vil inn til oss

v.1 slår fast at heile jorda med alle hennar ressursar høyrer Herren til. Det gjer naturlegvis også alle menneske som befolkar jorda. Ingen tilhøyrer seg sjølv og kan me rette leva for seg sjølv. Me tilhøyrer Herren, og det er vårt kall som menneske å leva for han. Dei som lever for seg sjølv, bryt det første bodet og lever i alvorleg synd sjølv om dei er snille og kjekke, ærlege og redelege.

Det er underleg dette. Folk ser på drap, hor, tjuveri og løgn som alvorlege synder, men å stenga Gud ute frå livet er for dei fleste ikkje alvorleg i det heile. Men frå Guds synstad ser det annleis ut. Å leva for seg sjølv er å frårøva Gud det som er hans. Å fornekta Gud er å fornekta sitt opphav, og den som det gjer, har gått inn i ein alvorleg personleg konflikt med Skaparen av himmel og jord.

Gud har skapt oss i ein hensikt: Han ville at me skulle fryda oss i hans fellesskap, elska kvarandre og saman med han realisera hans planar med skaparverket. Når me stenger han ute, vert alt dette forpurra. Me bommar på sjølve målet med liva våre. Det går like bra med oss som med ein fisk som ønskjer å leva livet sitt uavhengig av vatnet han har rundt seg.

Gud har skapt alt, og difor har han eigedomsretten til alt og alle. Me er hans verk, og han skapte oss til og for seg sjølv. Augustin uttrykkjer dette sterkt i "Confessiones": "Gud, du har skapt meg til deg, og sjela mi er uroleg i meg inntil ho finn kvile i deg."

Det er mykje tale om autonomi og sjølvstende i våre dagar. Me vil vera frie menneske, og blandar lett saman fridom og uavhengighet. Å vera fri er ikkje å vera uavhengig, men å vera avhengig av Gud og bunden til han og våre medmenneske med kjærleikens sterke band. Guds kjærleik er vårt rette livselement. Berre i den er me frie nett slik som små barn berre er frie når dei er med far og mor som elskar dei.

Bak alt det skapte finn me Guds evige kjærleik, den som alltid har vore og alltid vil bli. Du og eg er objekt for denne kjærleiken kvart sekund i døgeret.

"Herren har grunnlagt jorda på hav og grunnfest henne på strøymande vatn", les me. Dette avsnittet peikar attende til den første tida då jorda var heilt dekka av vatn og Guds ande som sveiv over havdjupa. Det er mangt å seia om dette, men vatn er eit vilkår for alt liv. Ikkje noko levande kan klara seg utan det, det er eit fundamentalt element i tilværet.

Det gjeld også for vårt åndelege liv. Gud har, gjennom dåpen, gjort vatnet til det midlet som han sameinar oss med  den oppstadne Kristus gjennom. Det er eit mirakel som tanken din skal få kvila i. Ved dåpen vart alle Guds rikdomar og goder, og alt det Jesus gjorde for deg på krossen, overført til deg, og det vil tilhøyra deg så vera så lenge som du held fast på Jesus som din Herre og frelsar.

framhald i morgon, vonleg

Salme 23,6

Dei fleste opplever vel at dei jagar etter lukka. Det skal visstnok vera eit særpreg ved oss menneske det. Men David opplevde det motsett, nemleg at lukka jaga etter HAN. Dette gjev oss eit sterkt og vakkert bilete av Gud, han er ein far som alltid ser til barna sine, at dei er lukkelege og har det godt. Slik gjer jo forresten  alle normale foreldre. Dei må vita at barna deira har det godt. Og dersom dei har ein mistanke om det motsette, tek dei initiativ for å ordna på problemet, ofte utan at barnet har spurt om noko som helst. Og for å bruka Jesu logikk: Når me som er vonde veit å alltid gje barnet det beste, kor mykje meir ikkje då Gud som heilt gjennom er god!

Du slepp å springa etter Guds godleik og miskunn. Alt kjem til deg. Du blir forfølgt av det gode.
Det er ekstremt viktig at me får tak i Guds hjarta, i hans karakter. Han er ikkje passivt god, men aktivt god.  Han ikkje berre tilgjev oss, men han elskar oss slik at han har betalt for tilgjevinga ved å koma til oss som eit menneske, oppfylla si eiga lov på våre vegne og døy for våre lovbrot og stå opp frå dei døde til vår rettferd. Så sende han læresveinane sine ut for å proklamera si frelse og byda alle om å venda om til seg og bli hans barn av nåde, og i dag sit han som Herre i himmelen og sender ut sine vitne i alle himmelretningar for å etablera sitt rike og si kyrkje i alle folkeslag.

"Herrens hus" er synonymt med Guds familie, hans hushaldning, hans kyrkje. I 1.Peters brev 2 les me at me som truande menneske er eit fellesskap av "levande steinar" som vert bygd opp til ein åndeleg hus. Steinane i det jordiske templet var fint tilskorne (korleis fekk dei det til?) og tett samanføydde.  Den eine støtta seg til den andre, eit sterkt uttrykk for Guds visjon for si kyrkje: folk som lever tett på kvarandre, støttar kvarandre og tilpassar seg kvarandre.

David er så glad for at han skal få bu i Herrens hus, og det gjennom lange tider. Fellesskapet startar her og så held det fram i all æva på den andre sida.

Kvifor var det så godt og viktig for David å bu i Herrens hus? Fordi der er Gud, og David var så inderleg glad i han. Difor ber han i Salme 51, etter å ha synda, følgjande i vers 13: "Driv meg ikkje bort frå ditt andlet, ta ikkje frå meg din heilage Ande!"

Det verste som kunne hendt denne mannen var å bli isolert frå Gud og blr fråteken Den heilage ande. Det er å vera fortapt.

David hadde stor glede av å leva nær til Gud, og var ein flittig gjest i tabernaklet. Davids tabernakel var forresten heilt annleis enn det Moses laga i Sinai. Det var berre eitt rom i Davids tabernakel, og der sto paktarka i midten, og det var fritt for alle å koma inn og ta del i lovsongen som lydde 24/7. Davids tabernakel var profetisk, og peika framover mot Jesus som opna vegen inn til Gud for oss alle, priveligerte som me er. Fellesskapet i dette tabernaklet var Herrens hus for David. Der kunna han nyta og gleda seg over samfunnet med Gud og sine medtruande.Men som han vel visste og hadde røynt: Evna til å erfara Guds nærvær var heilt avhengig av at han innretta livet sitt etter Guds bod. Slik er det framleis. For, som me skal sjå i Salme 24, er det slike menneske som får tilgang til Gud.

Alle som elskar Jesus, elskar også sine kristne søsken, dvs dei elskar å vera i lag med dei, og oppleva Gud saman med dei. Slike samlingar er veka sine høgdepunkt for Guds barn. Den som ikkje kjenner det slik, har aldri kjent Gud, for Gud er kjærleik.

Salme 23,4-5

v.4: Det hender at kristne må gå gjennom dødsskuggens dal, og når det skjer, er det Herren som fører oss inn og gjennom.  Nokre vil ha det til at kristne skal sparast for tunge tider. Men det er ikkje slik. Mange ting kan skje. I går vart 17 kristne drepne i eit granatåtak mot ei kyrkje i Kenya. Det er mange Guds barn i dag som går i dødsskuggens dal, i sjokk og djup sorg over kjære dei ikkje skal sjå att og gleda seg saman med på denne sida av død og grav. Forfølging, alvorleg sjukdom og ulukker kan føra oss inn i denne dalen som ingen av oss ønskjer å måtta passera. Men evangeliet i dag handlar om at Jesus er med oss inn i den djupaste nauda, i sjukdom, død og sakn.

"Din kjepp og din stav trøystar meg", les me. Kjeppen og staven trur eg er Jesu namn og Guds ord. Ein gjetar brukte kjeppen til å jaga ulven med og staven til å samla sauene. Slik brukar me Jesu namn for å fordriva dei vonde åndene som trykkjer på oss i mørke dalar, og Guds ord til å halda oss nær til Jesus. Han hjelper oss å sjå alt som skjer i rett perspektiv, i Guds perspektiv. Då kan me så mykje lettare leva med det, ja rett og slett takka og prisa Han for det.

v. 5:Jesus omformar den mørke dalen til eit festlokale. Han dekkar bord for oss like framfor augo på våre fiendar. Eg tenkjer på den jødisk-kristne lutherske  presten Richard Wurmbrand som på 50 og 60-talet sat 14 år i rumensk fengsel for si frimodige forkynning av Jesus og av Guds ord for liva våre. Medan han sat inne såg og høyrde han ting som han i ettertid ikkje kunne attgje for andre. Fengselscella vart ein katedral der Gud kom nær og dekka bord for barnet sitt. I 1980 (må det ha vore) hadde eg gleda av å møta og snakka med denne mannen og kona hans Sabina (som sjølv hadde sete inne i 3 år) då dei var i Bergen. Dei bar med seg merker etter tortur og mishandling, men Gud strålte ut av dei. Han set sanneleg sitt adelsmerke på si lidande kyrkje.I dødsskuggens dal legg han inn kvalitetar i oss som ikkje kan bli våre andre plassar enn nett der. Det er ei eiga salving, ei vigsling som fører til at begera våre flyt over av åndeleg velsigning som renn frå liva våre til dei menneska me har rundt oss.

Sabina fortel i boka si "Pastorens hustru" at ho under tida si i fengsel vart plassert i eit skap med spikrar som stakk innover. Dette var ei straff for at ho vitna og forkynte for dei andre fangane. I dette tronge skapet kunne ho ikkje lena seg i nokon retning, men måtte stå og balansera for ikkje å skada seg stygt på dei skarpe naglane. Det var uuthaldeleg. Kva skulle ho gjera? Heile henne var eit rop til Gud. Då merka ho brått at han var der saman med henne, fylte henne med Den heilage ande og gav henne eit nytt språk som bar henne gjennom time etter time. Ho gløymde tid og stad, Herren dekka bord for henne like framfor augo på hennar fiendar, og ho kunne til fangevaktarane si undring gå skadefri ut av skapet.

I dag sit Josef Nadarkhani i eit fengsel i Iran og ventar på eksekvering av dødsdomen som er felt over han. Han er ved godt mot og formanar oss frå cella si om å halda fast på Jesus same kva det skal måtta kosta oss. Det er beundringsverdig. Gud salvar hovudet hans med olje, og hans beger flyt over.

Me har så mange døme på sanninga i denne teksten, men dette får klara seg.

Salme 23,3

v.3: "Han gjev meg nytt liv," les me i 2011-bibelen. "Ny kraft," heitte det i 78-utgåva. I den hebraiske grunnteksten står det at "Han forfriskar (fornyar) sjela mi." Sjela står for alt i meg som har med Gud å gjera, det åndelege og det moralske, trua og livet. Jesus styrker dette gjennom Ordet, Anden, fellesskapet og tenesta. Å leva som kristen er å leva i kontinuerleg fornying. Dersom ikkje kroppen kontinuerleg fornyar seg, døyr han. Slik også med sjela. Fornying er ikkje noko som berre skjer med ein kristne sånn inni mellom, på store inspirerande møter med masse lovsong og kanontalarar. Nei, fornying og forfrisking må først og fremst skje mellom alle gode hendingar, i det daglege, når du går inn på ditt eige kammer, les din bibel, sannar syndene dine og ber til Far din som er i det skjulte og let det bada i hans nåde og godleik, i lyset frå hans ansikt. Lever du der, går du ikkje i fellesskapet for å få påfyll, som det gjerne heiter, men for å gje andre av det overskotet som Gud har fylt deg med då du var åleine med han.

Rettferds stigar er synonymt med Guds bod. Guds bod er vår guide gjennom livet. Lever me etter dei, lever me rett, og er til glede for Gud og menneske. Bryt me dei, vanærar me Gud og påfører oss sjølve og andre skade. "Guds bod er ikkje tunge", skriv Johannes i sitt første brev. Det er lett for oss som truande å vera trufaste, sanne, ærlege, kjærlege og audmjuke, for det er det han fordrar av oss (Mika 6,8), og han har sendt Anden til å hjelpa oss med dette slik at me gjer det gode og rette med glede og godt humør.

Herren leider oss på rettferds stigar "for sitt namn skuld." Dette er ei inspirerande sanning. Alt Gud gjer i liva våre gjer han for si eiga skuld, for at HAN skal få gleden av å vera vår far, for at HAN skal ha gleden av vårt selskap, for at HAN skal bli kjent, æra og trudd i verda. Ja, han til og med frelser og tilgjev oss for si eiga skuld, Jesaja 43,25. Og i 48,11 står det likefram: For mi skuld, for mi skuld handlar eg, elles ville eg bli vanæra! Mi ære gjev eg ikkje til nokon annan.

Så handlar det ikkje om oss først og fremst her i verda, men om Gud. Han elskar, frelser og leider oss for sitt eige namn skuld. Så er di og mi frelse og alt i liva våre grunnfesta i Gud åleine, og når han handlar med oss for si eiga skuld, veit me at det blir fullkome det han gjer.