Salme 146

 I vers 1 oppfordrar salmisten seg sjølv til å lovsynga Herren. Ofte må me minna oss sjølve om det. For det går ikkje på automaten. 

I vers 2 har han bestemt seg for å gjera akkurat det for resten av livet. 

I vers 3-4 ber han oss om å stola på Herren i alle ting, og ikkje på dødelege menneske, kor mektige dei enn måtte vera. Dette er ein stor og umogeleg kunst utan hjelp frå Den Heilage Ande. Det er så lett for oss å søkja hjelp hos  folk med innflytelse når det røyner på før me søker hjelp hos Gud. Bodskapen er: Søk den uforgjengelege Gud først, forgjengelege menneske etterpå. 

vers 5.-6 Når me har Gud som vår hjelp og vårt håp, er me lukkelege. For han har jo skapt himmel og jord og alt som er, og dessutan er han evig trufast. Du kan stola 100% på han. 

Vers 7-9 er så nydeleg og syner oss Guds hjarta for dei fattige, undertrykte, dei sveltande, dei  bundne, dei blinde, dei nedbøygde, enker, farlause og innflyttarar.  Han møter alle der dei er i liva sine, og mettar dei svoltne, løftar opp dei undertrykte, løyser dei bundne, gjev blinde synet attende, forsørger enker, blir ein far for dei farlause og ei tilflukt for innflyttarane. Dette blir så klårt illustrert i Jesu liv. 

For den som gjer urett, blir vegen krokete, dvs. livet mister retning, og vegen blir lang. 

Vers 10 er ein herleg proklamasjon som slår fast at Herren er konge til evig tid. Herren er Sions Gud. Ingen andre "gudar" har noko på Sionsfjellet å gjera. 

Salme 145

 "Det er umogeleg at eit menneske som ber denne salma tre gonger dagleg kan gå fortapt," var det ein jødisk lærd som sa.

Salma er atrostisk.

Vers 1-2: Å lovsynga Gud er noko David gjer fordi han vil, ikkje fordi han føler for det. Han bestemmer seg for å lovsynga Herren, fordi det er rett, og det vil han halda på med til evig tid. David er på veg mot himmellandet, og han startar med denne himmelske aktiviteten allereide her på jorda. På ein måte plasserte lovsongen han allereide i den komande verda.  Det same skjer med oss som lever i dag. 

Å opphøgja Herren er å gjera Gud synleg og attraktiv for menneska. Det er kyrkja sitt kall i verda. 

Vers 3 seier at Herren er verdig all lov og pris. Som skapar og frelsar fortener han verkeleg applaus. Hans stordom kan ingen granska. Mange krev å forstå Gud før dei kan tru. Men korleis kan nokon forstå Gud når dei ikkje ein gong kan forstå meir enn ein liten promille av det han har skapt? Men å granska Gud i Skriftene er ein god ting, for der lærer han oss alt om seg sjølv som me treng å vita for å bli frelst. 

Vers 4. Det vil aldri eksistera ei slekt som er heilt utan kunnskap om Gud og hans gjerningar. I alle generasjonar vil det vera nokon som kjenner og elskar Gud, som prisar han og forkynner hans ord. Desse menneska er slektene si von. 

Vers 5. David grunda på Guds herlegdom og æra, og på hans underfulle ord. Han tenkte nøye over ting, lukka andre inntrykk ute og lot tankane kvila i Guds ord over tid. Mange plassar i Bibelen blir me oppfordra til dette for å koma i skikkeleg god kontakt med Gud. 

Vers 6. "Dei" her er dei som har erfart Guds herlegdom i ære i liva sine. Dei kan ikkje anna enn å snakka om det dei har sett og høyrt, som Peter og Johannes sa til dei jødiske religiøse leiarane i Apg 3. At Guds gjerningar er skremmande har samanheng med dei enorme dimensjonane og kreftene som utfaldar seg i Guds skaparverk. Du utfordrar ikkje eit fossefall, ein tornado, ein krokodille. Og tenk på alt som finst av energi i universets mange stjerner og galaksar. Det er skremmande for oss små menneske. Dårskapen i dette er at dei fleste menneske faktisk utfordrar Gud som står bak alt det som menneske ikkje torer utfordra. 

Vers 7. Guds vener spreier gode rykter om Gud heile tida, og dei jublar over hans rettferd, dvs hans frelse. At Gud er rettferdig betyr at han plasserer oss i eit rett høve til seg sjølv, at han gjer oss til sine barn ved tru og dåp. Det borgar for jubel, ein jubel eg lengtar etter å høyra meir av, og som Gud lengtar etter å høyra meir av. 

Vers 8 skildrar Guds karakter. Han er nådig, mild, rik på miskunn og uendeleg tolmodig. At han er rik på miskunn betyr at han yt omsorg til alle som ber utan å skjegla til om me har fortent det eller ikkje. 

Vers 9 er ei understreking av vers 8, og forsikrar oss om at hans godleik omfattar alle menneske, ja, alt det skapte. Det er godt av Gud er slik. 

Vers 10: Fordi Gud er så uendeleg god, responderer hans trugne vener med lovprisning, og fortel villig til høg og låg om Guds kongsmakt (vers 11). Det er lovsangarane som har sterkast vitnetrang. Det er naturleg. Å fortelja om Herrens kongsmakt samsvarar med Jesu forkynning om at Guds rike var kome nær slik at dei kunne venda om og slutta seg til dette riket. "Guds velde" er eit anna uttrykk for Guds rike. 

Vers 12: Gjennom at kristne vitnar om Jesus og praktiserer hans lære, blir folk kjent med Gud gjennom erfaring. For evangeliet blir ikkje berre forkynt med ord, men i Ande og kraft, med under og teikn og store under. For dette er Guds velde slik det kom til uttrykk gjennom Jesus og apostlane sine liv.

Vers 13 fortel oss at Gud og hans rike aldri tek slutt. Det er evig. Og verset markerer også at Gud og Bibelen er til å stola på. 

Vers 14. Det hender at kristne fell. Dei kan seigna under ei bør av sorg og sut, eller dei kan falla i synd. Då er Gud hos dei, som Jesus hos Peter då han begynte å søkkja på Genesaretsjøen. Herren støttar og frelser dei. 

Vers 15 lærer oss litt om bøn. Det er å venda augo ventande mot Gud i tillit til at han vil gje dei mat i rett tid. Mat står her som representant for alt som folk ber om som dei verkeleg treng for liva sine. 

Vers 16. For Herren held ingenting tilbake av det som er naudsynt til dei som ber. Han opnar handa si og mettar dei med glede. 

Vers 17. Herrens rettferd har me snakka om tidlegare. Dersom Gud ikkje hadde vore trufast heilt gjennom, kunne ingen trudd på han. Men det kan me, for han sviktar oss aldri, og held fast på alle sine lovnader. 

Vers 18 handlar også om bøn. Å kalla på Herren er å kalla på Jesus. At Herren er nær hos dei som kallar på han, betyr at han er tilgjengeleg for dei, og at han responderer raskt som ein god far når barna ropar på han. Å ropa på Gud "i sanning" betyr å be med ærlege motiv, be for å få hjelp i naud eller be for å få svar på eitt eller anna viktig spørsmål. 

Vers 19 er overveldande. Herren oppfyller den gudfryktige sine ønskjer, og frelser han ut av einkvar umogeleg situasjon. Å veraz gudfryktig betyr rett og slett å vera eit truande menneske som elskar Gud, som gjer det han ber oss om, og som unnlet å gjera det han forbyr oss. 

Desse beskyttar han effektivt (vers 20), men "dei lovlause", dei som som set Guds lover til sides og seier ja der Gud seier nei, og nei der han seier ja, Desse har inga framtid saman med Gud, og går til grunne. 

David avsluttar salma med at han vil lovprisa Herren, og ser i si ånd at ein dag vil alle levande skapningar velsigna Herrens namn, dvs takka, lova og tala vel om Herren. 

Salme 144

David startar med å lovprisa Herren, som lærer han å føra krig. 
I lys av dette ordet er det underleg at paven i Rom nyleg slo fast at Gud ikkje ville høyra bønene til dei som fører krig. Også i dag er det nokon som fører rettferdig krig definert som forsvarskrig og krig for å stoppa t.d. folkemord. 

At Herren er hans berg illustrerer at Herren er overlag mektig og sterk.David var ein krigarkonge, og i laupet av hans 40-årige regjeringstid, vart Israel betydeleg utvida. På den tid eksisterte det inga fredsrørsle, og krig mellom folk var vanleg og medrekna. 

For oss kristne i nytestamentleg tid handlar det om å utvida Guds rike på jord ved hjelp av mektige åndelege våpen som bryt ned motstanden mot Gud i folks hjarter. Me kjempar med Guds ord, bønna og gode gjerningar. Det er ein annan type krig, ein krig mot åndsmakter som bind menneska til djevelen. Ingen kan føra denne kampen godt utan opplæring.  

Vers 2 innheld ei herleg vedkjenning. Gud er Davids miskunn, borg, vern, utfriar og skjold. Den som kan seia dette om Gud har alt han eller ho treng. For det er dette Gud er for sine barn. Dersom du har samfunn med Gud gjennom Jesus, eig du Guds godhug, tilgjeving frå alle dine synder, vern mot djevelen og hans englar, og du trakkar djevelen under føtene dine og driv han på flukt, ikkje berre frå deg sjølv, men frå alle dei du vinn for Kristus. 

v.3-4. Me vinn ikkje over dei vonde kreftene i verda ved vår menneskelege styrke. For den er liten. Me er berre som ein pust, som ein skugge utan substans. 

v.5-6. Me er avhengig av at Gud stig ned til oss og utøver si makt på sitt vis, her i salma skildra som skremmande naturfenomen som vulkanisme og mektige lyn, det som teologane kallar "teofani". Verset minnar om det som hende på Sinai då Gud gav Israel lova si. Det var mykje lyn og torden då også, og det gjorde folk veldig redde. Når Gud stig ned til oss og fortel menneska kva som er rett og kva han krev av dei, kan han vera ganske tydeleg. Det fell det frykt på syndarar, og dei kastar syndene frå seg og spring til Jesus. Dette kallar me kristen vekking. Slik frelser Gud folk og nasjonar. 

I v.7-8 ber salmisten om å bli frelst frå fiendane sine ved at Gud rekker ut handa si som ein far for å løfta barnet sitt opp og ut av den farlege situasjonen. Vers 8 markerer at dette er ein ideologisk og rettsleg kamp om sanninga, slik som me ser så mykje av i våre dagar, ikkje minst i engelske rettssalar der kristne gatepredikantar må kjempa for ytringsfridomen sin kvar einaste veke.

v.9-10 skildrar triumf. Kongen har sigra, og syng ein ny song for Herren. 

v.11 er ein repetisjon på ting som er sagt før.

v.12 skildrar ungt leiarskap. Det er ikkje mindre enn fantastisk når ungdomane våre blir som høgvaksne planter i Guds hage, og som beresøyler i hans palass, som er metaforar på Guds kyrkje. Når unge står fram som leiarar oppreist og utrusta av Gud, ser framtida lys ut for kyrkja. 

v.13-14 skildrar rike tider, tider med velsigning då det er rikeleg med mat i Gud hus, og sauene (dei kristne) reproduserer seg. Vekkingstider dette. 

v.15 er ein slags konklusjon der salmisten gjev Herren ære for alt, og markerer at den største velsigninga er ikkje alle velsigningane, men Herren sjølv. Dei som har Herre til Gud, er dei rikaste menneska som eksisterer. 

 

Salme 143

 v.1 David innleier bøna si med å appellera til Guds nåde, truskap og rettferd. Det er ein vanleg ting å gjera for truande som ber, særleg når nauda er stor og påtrengande. 

v.2 er sentralt i Bibelens menneskesyn: Ingen er rettferdig for Gud, og David ber av den grunn Gud om ikkje å stilla han strafferettsleg til ansvar for syndene sine. For oss som lever i dag er Guds frelse i Jesus Kristus Guds svar på denne bøna. 

v.3. Fienden har fått makta over David, og han er på ein mørk plass i livet.

v. 4: Han er lamma av skrekk, og det kjennest som om det åndelege livet ebbar ut. 

At det her er snakk om hans åndelege liv ser me av uttrykket "livsånda", samt vers 5 og 6 der han ser tilbake på rike tider i livet med Gud, men at han no lengtar etter Gud som tørr jord etter vatn, og i vers 7 der han klagar over at hans "ånd går til grunne" og at Gud løyner sitt åsyn for han, eit uttrykk for at han ikkje lenger føler at han får kontakt med Gud. Dette er ei stor krise i livet til David, og ei betre skildring av det faktum at skrekk kan føra eit menneske bort frå Gud er ikkje råd å finna. Her bryt det på djupet som hos Jesus i Getsemane. 

I vers 8 ber han så om å få leva i Guds miskunn heile dagen, heilt frå morgonen av, og om å bli leida av Gud i alle ting, truleg for å sleppa å trø feil og koma borti slike ting som er skildra ovafor. Siste linja her er ein fin definisjon på bøn: Å løfta sjela til Gud. 

I vers 9 ber han om å bli verna mot fleire åtak frå fiendane sine, folk som representerer ein åndeleg fare for han. Difor søker han ly hos Gud, og det gjer han ved å be denne salma. 

Denne bøna utviklar han vidare i vers 10, og ber om at Den heilage ande skal leida han på jamn veg, dvs på Herrens veg, for det er berre han som jamnar vegen så det blir lett å gå. 

I vers 11 ber han om å bli halden i live for Guds namns skuld. Ved at Gud fører David ut av trengsla, skal Herrens namn få ære. Det er logikken her. Det er ofte eit forhandlingselement i David sine bøner. Han vil syna Gud at han også vil ha visse fordeler ved å svara positivt på David sine bøner. Vinn-vinn-situasjon vil me vel seia i våre dagar. 

I vers 12, det siste verset, ber han Gud om å rydda ut fiendane hans, dei som står han imot. Det får meg til å tenkja på Jesus. Det var så mange som stod han imot, og det er mange som står han imot. Men ein dag skal Kristi fiendar undertrykkast og leggjast under hans føter. 1. Kor 15,25-26.

David avsluttar salma med å minna den gode Gud om at han er hans tenar. Han kjenner sin rang. Gud er husherren. David er tenaren. Kanskje ligg det her også eit element av at "eg står til teneste", og du kan jo koma til å ha litt glede av meg. Eit slags forhandlingskort?

Mange element i denne salma peiker framover mot Jesus, han som vart prøvd i alle ting slik som oss, men utan synd. 

Salme 142

 Dette er ei klagesalme. 

David blir forfølgd av Saul, og han er veldig redd.

Difor ropar han høgt til Herren, og ber om nåde. 

Han går til Gud og ausar ut sin klage for han. 

Det er til Gud me skal klaga når livet vert vanskeleg. Ikkje til menneske. 

David kjenner seg fanga i hola si, og vågar ikkje gå ut. 

Mange lever i holene sin i overført betydning. Dei kryp inn i seg sjølv, og blir veldig private.  Verda vert liten, dei vert sjølvopptekne og sjølvmedlidande og tenkjer: "Det er ingen som bryr seg om meg!" Ein tanke som alltid er feil.  

Å bu i ei slik hole er triste greier. Det fører til ei svak ånd. Det er betre å koma ut i lyset og gå med Gud. Han veit kor snarene er, og han fører deg utanom dei. 

David søkte ly i ei fjellhole frå Saul og forfølgarane. Der søkte han Gud, og han sanna: "Du er min del i dei levande sitt land." Gud var hans del her i livet, betyr det. Det betyr at Gud var hans store rikdom. 

Du kan tapa mykje her i livet. Men har du Gud som din del, er du verdas rikaste menneske. Men slå deg ikkje ned i ei hole saman med han, men gå ut i verda med han og del han med din neste.  

Du møter fiendar. Dei kan verka veldig sterke, og du vil koma til å kjenna deg ganske hjelpelaus. Men hugs:  du maktar alt i han som gjer deg sterk. 

Når me gøymer oss i ei eller anna hole, gjer oss usynlege, er me i vårt eige fengsel. Då må me ropa til Gud om at han må frelsa oss frå oss sjølve slik at me kan prisa hans namn. Og då vil me merka at me på ingen måte er åleine, me har rettferdige rundt oss. Det oppdaga David også. Det var nokon der som brydde seg om han, og Gud, ja, han gjer alltid godt mot oss. 

Salme 141

 I vers 2 og 3 oppfordrar salmisten som så ofte før Herren om å høyra på han. 

Bøn 1 finn me i vers 4, og det er ei bøn om at Herren må vakta munnen hans slik at det som kjem ut av han er både sant og rett og godt. Slik må eg forstå dette. Det som kjem ut av munnen svarar til det som bur i eit menneske sitt hjarta,  og difor bed han Herren om ikkje bøya hjarta hans mot det vonde og bed om vern mot gudlause miljø som legg vonde planar rundt eit bort med mange gode og saftige rettar. 

Vers 5 er spennande. Der ber salmisten om å bli slått og refsa av ein som er rettferdig, det opplever han som kjærleik, som olje på hovudet, som ei kjelde til åndskraft. 

I vers 5, mot slutten der, bedyrer han at han set bøna si opp mot dei vonde og deira vondskap. Å be himmelens Gud om stoppa vonde menneske sin vondskap, er høgst legitim. Det bør me verkeleg halda på med. 

Vers 6 og 7 finn er ikkje enkelt å kommentera. "Dommarane deira" må vera dei vonde sine leiarar. Dei skal gå til grunne samstundes som dei må erkjenna at salmisten sine ord, altså Guds ord, er gode og sanne ord. Vers 7 må jo handla om effekten av at vonde menneske har fått regjera så alt for lenge: Mange rettferdige har måtta ofra med liva sine, og er blitt kasta i grunne massegraver. Berre nokre set plogen i jorda, veltar knoklane fram. Det er diverre realiteten alle plassar der dei vonde har makt. 

I vers 8 ber salmisten for livet sitt. Han føler det er truga. Fienden har sett ut feller for han, og han ber om at fienden sjølv må falle i fella han har lagt for andre. Det må vera heilt på sin plass å be slik også for kristne i dag. 

Salme 140

 Vers 1-6. Dette er ei bøn som forfølgde kristne kan be. Dei er vel kjende med vonde menneske som spisser både sine verbale og fysiske åtak mot dei. Det skjer kvar dag. Forfølgarane er lovlause i den forstand at dei bryr seg katten i Guds lover, og for å få has på dei kristne, lagar dei sine eigne lover og som fungerer som feller for trufaste. 

Vers 7-9 startar med den gode vedkjenninga som alle Guds barn elskar å uttrykkja: "Du er min Gud!" Det er ein kristen sitt hjartespråk. Det er også bøna om nåde. Nåde er eit samleuttrykk for Guds gode vilje og ufortente hjelp. Me menneske kan aldri tenkja for høgt om Guds nåde. 

Vers 8 er ein proklamasjon om at Gud vernar Davids hovud i kamp. I hovudet føregår det tankeverksemd.  Gud hjelper kristne å halda hovudet kaldt og argumenta skarpe når dei blir stilte til ansvar for det dei trur på, 

Vers 9 er ei motbøn. Det er interessant å be Gud om at fienden må mislukkast i dei vonde planane sine. Slik kan me alle be når me ser at folk har vonde hensikter. 

I vers 10-12 ber salmisten om at det skal gå skikkeleg dårleg for dei som vil han vondt, at dei må få smaka fruktene av sin eigen vondskap, og at dei må bli utviste frå landet. Det er heilt legitimt å be Gud om å straffa dei vonde for deira vondskap. Det kan bli deira redning.