Salme 144

David startar med å lovprisa Herren, som lærer han å føra krig. 
I lys av dette ordet er det underleg at paven i Rom nyleg slo fast at Gud ikkje ville høyra bønene til dei som fører krig. Også i dag er det nokon som fører rettferdig krig definert som forsvarskrig og krig for å stoppa t.d. folkemord. 

At Herren er hans berg illustrerer at Herren er overlag mektig og sterk. David var ein krigarkonge, og i laupet av hans 40-årige regjeringstid, vart Israel betydeleg utvida. På den tid eksisterte det inga fredsrørsle, og krig mellom folk var vanleg og medrekna. 

For oss kristne i nytestamentleg tid handlar det om å utvida Guds rike på jord ved hjelp av mektige åndelege våpen som bryt ned motstanden mot Gud i folks hjarter. Me kjempar med Guds ord, bønna og med dei gode gjerningane våre. Det er ein annan type krig, ein krig mot åndsmakter som bind menneska til djevelen. Ingen kan føra denne kampen godt utan opplæring.  

Vers 2 innheld ei herleg vedkjenning. Gud er Davids miskunn, borg, vern, utfriar og skjold. Den som kan seia dette om Gud har alt han eller ho treng. For det er dette Gud er for sine barn. Dersom du har samfunn med Gud gjennom Jesus, eig du Guds godhug, tilgjeving frå alle dine synder, vern mot djevelen og hans englar, og du trakkar djevelen under føtene dine og driv han på flukt, ikkje berre frå deg sjølv, men frå alle dei du vinn for Kristus. 

v.3-4. Me vinn ikkje over dei vonde kreftene i verda ved vår menneskelege styrke. For den er liten. Me er berre som ein pust, som ein skugge utan substans. 

v.5-6. Me er avhengig av at Gud stig ned til oss og utøver si makt på sitt vis, her i salma skildra som skremmande naturfenomen som vulkanisme og mektige lyn, det som teologane kallar "teofani". Verset minnar om det som hende på Sinai då Gud gav Israel lova si. Det var mykje lyn og torden då også, og det gjorde folk veldig redde. Når Gud stig ned til oss og fortel menneska kva som er rett og kva han krev av dei, kan han vera ganske tydeleg. Det fell det frykt på syndarar, og dei kastar syndene frå seg og spring til Jesus. Dette kallar me kristen vekking. Slik frelser Gud folk og nasjonar. 

I v.7-8 ber salmisten om å bli frelst frå fiendane sine ved at Gud rekker ut handa si som ein far for å løfta barnet sitt opp og ut av den farlege situasjonen. Vers 8 markerer at dette er ein ideologisk og rettsleg kamp om sanninga. 

I vers 9-10 lovsyng han Herren for dei sigrane han har gjeve han, og i vers 11 ber han om å bli fridd ut frå folk som talar tomme og falske ord. Det er jo ikkje alltid så lett å forsvara seg effektivt mot løgner som andre rettar mot oss. Då treng me at Gud hjelper oss ut av knipa. 

Vers 12 syner oss at Gud er oppteken av den oppveksande slekta, av dei komande generasjonane. Han ser alltid framover, og han talar til og utrustar dei unge til å bli leiarar i si kyrkja. 

Vers 13-15 skildrar tider med rik velsigning, tider då kyrkja ikkje lid under ressursmangel, då Guds gode ord blir forkynt over alt, tider då Jesu folk (ja, han samanliknar oss med sauer) multipliserer seg og blir til mange tusen, bekymringlause tider utan klage og sorg, tider då Guds nærvær og godleik er påtakeleg, og tider då alle truande erfarer Herren som SIN Gud. Det er harmoni og sæle tider. 

Det er godt å tenkja på at slikt tider kjem over Guds folk med jamne mellomrom, vekkingstider. Kor me treng at det skjer igjen i Noreg. 

Salme 143

 v.1 David innleier bøna si med å appellera til Guds nåde, truskap og rettferd. Det er ein vanleg ting å gjera for truande som ber, særleg når nauda er stor og påtrengande. 

v.2 er sentralt i Bibelens menneskesyn: Ingen er rettferdig for Gud, og David ber av den grunn Gud om ikkje å stilla han strafferettsleg til ansvar for syndene sine. For oss som lever i dag er Guds frelse i Jesus Kristus Guds svar på denne bøna. 

v.3. Fienden har fått makta over David, og han er på ein mørk plass i livet.

v. 4: Han er lamma av skrekk, og det kjennest som om det åndelege livet ebbar ut. 

At det her er snakk om hans åndelege liv ser me av uttrykket "livsånda", samt vers 5 og 6 der han ser tilbake på rike tider i livet med Gud, men at han no lengtar etter Gud som tørr jord etter vatn, og i vers 7 der han klagar over at hans "ånd går til grunne" og at Gud løyner sitt åsyn for han, eit uttrykk for at han ikkje lenger føler at han får kontakt med Gud. Dette er ei stor krise i livet til David, og ei betre skildring av det faktum at skrekk kan føra eit menneske bort frå Gud er ikkje råd å finna. Her bryt det på djupet som hos Jesus i Getsemane. 

I vers 8 ber han så om å få leva i Guds miskunn heile dagen, heilt frå morgonen av, og om å bli leida av Gud i alle ting, truleg for å sleppa å trø feil og koma borti slike ting som er skildra ovafor. Siste linja her er ein fin definisjon på bøn: Å løfta sjela til Gud. 

I vers 9 ber han om å bli verna mot fleire åtak frå fiendane sine, folk som representerer ein åndeleg fare for han. Difor søker han ly hos Gud, og det gjer han ved å be denne salma. 

Denne bøna utviklar han vidare i vers 10, og ber om at Den heilage ande skal leida han på jamn veg, dvs på Herrens veg, for det er berre han som jamnar vegen så det blir lett å gå. 

I vers 11 ber han om å bli halden i live for Guds namns skuld. Ved at Gud fører David ut av trengsla, skal Herrens namn få ære. Det er logikken her. Det er ofte eit forhandlingselement i David sine bøner. Han vil syna Gud at han også vil ha visse fordeler ved å svara positivt på David sine bøner. Vinn-vinn-situasjon vil me vel seia i våre dagar. 

I vers 12, det siste verset, ber han Gud om å rydda ut fiendane hans, dei som står han imot. Det får meg til å tenkja på Jesus. Det var så mange som stod han imot, og det er mange som står han imot. Men ein dag skal Kristi fiendar undertrykkast og leggjast under hans føter. 1. Kor 15,25-26.

David avsluttar salma med å minna den gode Gud om at han er hans tenar. Han kjenner sin rang. Gud er husherren. David er tenaren. Kanskje ligg det her også eit element av at "eg står til teneste", og du kan jo koma til å ha litt glede av meg. Eit slags forhandlingskort?

Mange element i denne salma peiker framover mot Jesus, han som vart prøvd i alle ting slik som oss, men utan synd. 

Salme 142

 Dette er ei klagesalme. 

David blir forfølgd av Saul, og han er veldig redd.

Difor ropar han høgt til Herren, og ber om nåde. 

Han går til Gud og ausar ut sin klage for han. 

Det er til Gud me skal klaga når livet vert vanskeleg. Ikkje til menneske. 

David kjenner seg fanga i hola si, og vågar ikkje gå ut. 

Mange lever i holene sin i overført betydning. Dei kryp inn i seg sjølv, og blir veldig private.  Verda vert liten, dei vert sjølvopptekne og sjølvmedlidande og tenkjer: "Det er ingen som bryr seg om meg!" Ein tanke som alltid er feil.  

Å bu i ei slik hole er triste greier. Det fører til ei svak ånd. Det er betre å koma ut i lyset og gå med Gud. Han veit kor snarene er, og han fører deg utanom dei. 

David søkte ly i ei fjellhole frå Saul og forfølgarane. Der søkte han Gud, og han sanna: "Du er min del i dei levande sitt land." Gud var hans del her i livet, betyr det. Det betyr at Gud var hans store rikdom. 

Du kan tapa mykje her i livet. Men har du Gud som din del, er du verdas rikaste menneske. Men slå deg ikkje ned i ei hole saman med han, men gå ut i verda med han og del han med din neste.  

Du møter fiendar. Dei kan verka veldig sterke, og du vil koma til å kjenna deg ganske hjelpelaus. Men hugs:  du maktar alt i han som gjer deg sterk. 

Når me gøymer oss i ei eller anna hole, gjer oss usynlege, er me i vårt eige fengsel. Då må me ropa til Gud om at han må frelsa oss frå oss sjølve slik at me kan prisa hans namn. Og då vil me merka at me på ingen måte er åleine, me har rettferdige rundt oss. Det oppdaga David også. Det var nokon der som brydde seg om han, og Gud, ja, han gjer alltid godt mot oss. 

Salme 141

 I vers 2 og 3 oppfordrar salmisten som så ofte før Herren om å høyra på han. 

Bøn 1 finn me i vers 4, og det er ei bøn om at Herren må vakta munnen hans slik at det som kjem ut av han er både sant og rett og godt. Slik må eg forstå dette. Det som kjem ut av munnen svarar til det som bur i eit menneske sitt hjarta,  og difor bed han Herren om ikkje bøya hjarta hans mot det vonde og bed om vern mot gudlause miljø som legg vonde planar rundt eit bort med mange gode og saftige rettar. 

Vers 5 er spennande. Der ber salmisten om å bli slått og refsa av ein som er rettferdig, det opplever han som kjærleik, som olje på hovudet, som ei kjelde til åndskraft. 

I vers 5, mot slutten der, bedyrer han at han set bøna si opp mot dei vonde og deira vondskap. Å be himmelens Gud om stoppa vonde menneske sin vondskap, er høgst legitim. Det bør me verkeleg halda på med. 

Vers 6 og 7 finn er ikkje enkelt å kommentera. "Dommarane deira" må vera dei vonde sine leiarar. Dei skal gå til grunne samstundes som dei må erkjenna at salmisten sine ord, altså Guds ord, er gode og sanne ord. Vers 7 må jo handla om effekten av at vonde menneske har fått regjera så alt for lenge: Mange rettferdige har måtta ofra med liva sine, og er blitt kasta i grunne massegraver. Berre nokre set plogen i jorda, veltar knoklane fram. Det er diverre realiteten alle plassar der dei vonde har makt. 

I vers 8 ber salmisten for livet sitt. Han føler det er truga. Fienden har sett ut feller for han, og han ber om at fienden sjølv må falle i fella han har lagt for andre. Det må vera heilt på sin plass å be slik også for kristne i dag. 

Salme 140

 Vers 1-6. Dette er ei bøn som forfølgde kristne kan be. Dei er vel kjende med vonde menneske som spisser både sine verbale og fysiske åtak mot dei. Det skjer kvar dag. Forfølgarane er lovlause i den forstand at dei bryr seg katten i Guds lover, og for å få has på dei kristne, lagar dei sine eigne lover og som fungerer som feller for trufaste. 

Vers 7-9 startar med den gode vedkjenninga som alle Guds barn elskar å uttrykkja: "Du er min Gud!" Det er ein kristen sitt hjartespråk. Det er også bøna om nåde. Nåde er eit samleuttrykk for Guds gode vilje og ufortente hjelp. Me menneske kan aldri tenkja for høgt om Guds nåde. 

Vers 8 er ein proklamasjon om at Gud vernar Davids hovud i kamp. I hovudet føregår det tankeverksemd.  Gud hjelper kristne å halda hovudet kaldt og argumenta skarpe når dei blir stilte til ansvar for det dei trur på, 

Vers 9 er ei motbøn. Det er interessant å be Gud om at fienden må mislukkast i dei vonde planane sine. Slik kan me alle be når me ser at folk har vonde hensikter. 

I vers 10-12 ber salmisten om at det skal gå skikkeleg dårleg for dei som vil han vondt, at dei må få smaka fruktene av sin eigen vondskap, og at dei må bli utviste frå landet. Det er heilt legitimt å be Gud om å straffa dei vonde for deira vondskap. Det kan bli deira redning. 

Salme 139

 Denne salma er mellom dei mest kjende og brukte. Her blir det at Gud veit alt, har all makt og er full av kjærleik kombinert på ein nydeleg måte. 

v.1. Herren ransakar oss heile tida. Ikkje for å dømma oss, men for sjå om det er kome noko inn i liva våre som ikkje skal vera der, ting som er stygge og skadelege. Alt slikt reinsar han ut for å ta vare på oss og på dei som me har rundt oss, at ikkje me skal utsetja dei for noko skadeleg.

v.2-12 skildrar Gud som ein gud som veit alt om oss, som omgjev oss på alle sider. Han er ikkje ein fjern gud som sit på ei høg trune og har eit litt distansert høve til oss jordbuarar. Nei, han er like nær oss som lufta me pustar i. Dette skildrar David her poetisk med sterke bilete. 

v.13-18 skildrar Guds omsorg for menneske frå den augneblinken det blir avla i mors liv, og om ingen har sagt det før: Gud er fosterets Gud, og dei som tek livet av eit foster, ufordrar fosterets Gud på ein radikal måte. Han vil ikkje la slikt gå forbi ustraffa. For han har skapt det med ein stor plan for framtida. Gud set opp eit tal for dei dagane barnet skal leva. Dei som aborterer avbryt denne planen, forkortar fosteret sitt liv og frårøvar verda dei velsigningar som Gud hadde tenkt at dette nye menneske skulle bringa til mange, og ikkje berre det, men ei heil slektsgrein blir avhoggen i sin tidlege spirefase. For Guds plan er at det frå kvart nytt menneske skal det koma nye menneske, ein familie, ei slekt. 

I vers 19 ønskjer David at Gud tek livet av den lovlause. og at drapsmannen må vika frå han. Går det an å be slik i vår tid? Er det kristeleg? Lat meg spørja slik: Er det nokon som ikkje skjønar at nokre kan be slik når tyrannar omsynslaust trugar eksistensen til heile nasjonar? Hadde det ikkje berre vore fint om dei døydde? Om Gud tok liva deira? Det er jo uansett han som rår for liv og død. Jo, me forstår godt at folk ber slik, og ikkje veit eg om det er feil heller. Det er i alle fall rett å fjerna morderiske tyrannar som trugar  heile nasjonar og slekter. 

Desse umoralske menneska talar også svikefullt om Gud. Sjølvsagt gjer dei det, for dei kan jo umogeleg kjenna han. Hitler proklamerte "Gott mit uns". Det var ei diger løgn, det. Men slik er det med mange som lever etter sine eigne idear, dei trur Gud er på deira side. 

I vers 21 og 22 uttrykkjer David sitt grenselause hat mot dei gudlause, og det beste me kan seia om dette er at han er dønn ærleg. At han ikkje lever opp til standarden i Bergpreika må me forstå ut frå det enkle fakta at han levde tusen år før Jesus heldt Bergpreika. 

I vers 23 og 24 vender han blikket mot seg sjølv. Kanskje føler han at han har uttrykt seg litt skarpt? I alle fall: Han er usikker på om han går på den rette vegen som fører til livet, eller på den vegen som fører han i fortaping, og bed om at Gud granskar han og leider han på den vegen som fører til evig liv. Ei bøn alle kan be. 

Salme 138

 v. 1-3

Kong David prisar og takkar Herren offentleg, midt i mylderet av religionar, livssyn og autoritetar av ulike slag. Det er berre den levande Gud som skapte himmel og jord, og som frelste oss ved å døy og stå opp for oss som kan servera menneska miskunn og truskap Evangelisering gjennom lovsong har eg god tru på. 

Gjennom lovsongen møter folk Guds ord og Guds namn. Begge deler har kraft i seg til å frelsa. Ingen kan bli frelst utan å bli levandegjort ved Guds ord, og utan å kalla på hans namn. Når lovsongen lyder i det offentlege rommet, lærer dei begge deler. 

Og Gud svarar folk som er i naud med ny styrke når dei ropar til han. 
Gud kan anten løysa problema våre på ein augneblink. Dersom ikkje, gjev han oss styrke til å koma gjennom. Han gjev også styrke i tenesta og i kvardagslivet, ja, til alt me tek oss til. 

v.4. Kor enormt viktig det er at kongar, med all den makt og innflytelse dei har, får høyra orda frå Guds munn. For då vil dei takka Herren. Ja, meir enn det: Dei vil syngja om Herrens vegar (lover), og bli inntekne av Herrens herlegdom. Slik blir dei til velsigning for mange. 

v.6 Herren er høg, men ikkje fjern. Han ser til den låge, den som slit med livet sitt, som kjenner seg heilt makteslaus og som kanskje står lengst nede på rangstigen. Han tek seg av slike. Men dei sjølvsikre og arrogante som opponerer mot han avslører han på lang avstand. Dei har ikkje noko høg stjerne hos Gud. 

v. 7. Kristne går i trengsler. Det er ingen veg utanom. Me må gå inn i Guds rike gjennom mange trengsler, les me i Apostelgjerningane 14. Men Herren held oss i live så lenge han vil at me skal vera her og tena han i denne verda. At han held oss i live betyr at han sørger for oss, og tek vare på oss både når det gjeld kropp og sjel. Han rekker ut den høgre handa si mellom oss og fiendane våre. 

v.8. David ber Herren om å fullføra sitt verk for han, og ikkje svikta det han hadde starta. Svaret fekk David og alle oss andre då Jesus døydde på krossen og ropa ut: "Det er fullført!" Så får me leva i eit evig fullført frelsesverk.