søndag 7. november 2021

Salme 102,18-21

 Han lyttar når den nakne bed,

          han foraktar ikkje deira bøn.
          
   
 19 Dette skal skrivast ned for den komande slekt,
          eit nyskapt folk skal prisa Herren.
          
   
 20 Han ser ned frå si heilage høgd.
          Frå himmelen ser Herren mot jorda
          
   
 21 for å høyra sukket frå fangane,
          løysa dei som var dømde til døden.

 Å lesa desse versa er å bevega seg på heilag grunn. Kven er dei nakne? Det er dei som manglar det livsnødvendige. Det er mange av dei i vår tid, og det har det forresten alltid vore. Mange, mange stenger hjarto sine for dei nakne. Men Jesus identifiserer seg med dei, og på domedag skal han seia til dei på si høgre side, dei som i livet hadde kome i et rett forhold til han: Kom hit, de som er velsigna av Far min, og ta i arv det riket som er gjort i stand til dykk frå verda vart grunnlagd. 35 For eg var svolten, og de gav meg mat; eg var tørst, og de gav meg drikke; eg var framand, og de tok imot meg; 36 eg var naken, og de kledde meg; eg var sjuk, og de såg til meg; eg var i fengsel, og de vitja meg.’

Når dei som ingenting har bed til Gud, er hjelpa nær. Difor er det viktig at dei lærer seg å kalla på Herrens namn og leggja saka si fram for han. Då sender han hjelp, og gjerne gjennom sine barn, dei han har fylt med sin kjærleik og medkjensle

v.19 syner at denne salma er profetisk. Ho er skriven for komande slekter, for det nyskapte folket som stod fram på verdas arena etter pinsedagen, det folket som har si glede i å prisa Herren, for oss som trur på Jesus og har borgarskap i hans rike. Me er eit folk, ein nasjon som prisar Herren. Det er vårt varemerke. 

v.20 syner kva Gud er oppteken av i sin herlegdom: Han er oppteken av OSS. Han ser konstant ned på jorda, levande oppteken av stort og smått i liva våre. Han vaker over oss med den største merksemd. Han overser ingen, ingen mennesker, ingen dyr, ingen kryp, ikkje noko levande vesen. Hans omsorgsfulle farsauga får alt med seg. Fantastisk. 

v.21 Og han høyrer sukket frå fangane, her er det nok tenkt på dei bortførte israelittane, krigsfangane, og me som tilhøyrer det nyskapte folket kan utvida med dei som sit i fengsel for trua si, og som er urettferdig dømde. Herren hatar dette. Så er han hos alle som på ein eller annan måte sit i fysisk eller psykisk fengsel, og trøystar dei og styrker dei med sitt nærvær, og det store er: Når som helst kan han sprenga desse lenkene sund, og det skjer i den rette tid, den tid som han i sin visdom ser er den rette. 

Men uansett korleis du har det: Pris han for full hals. Det er det god hjelp i. Han elskar deg, du lever i nåden hans, du har framtid og håp, og den dagen han tek deg heim, tenkjer du aldri eit fnugg på dei vanskane som la hindringar i vegen for deg i dette livet. Alt blir for ingenting å rekna. 




søndag 31. oktober 2021

Salme 102,15-17

 Tenarane dine elskar steinane i Sion,

          dei lid med henne som ligg i grus.
          
   
 16 Folkeslag skal frykta Herrens namn,
          alle kongane på jorda din herlegdom.
          
   
 17 For Herren vil byggja opp att Sion
          og syna seg i sin herlegdom.

Herrens tenarar elskar steinane i Sion, dvs dei elskar kyrkja og sine kristne søsken. Dei er sanne fellesskapsfolk.  Peter skriv i sitt første brev kap 2 at kyrkja er eit Herrens tempel bygd opp av levande steinar, og Peter sjølv fekk namnet sitt hos Jesus, og namnet hans tyder jo nettopp "fjell". 
Kyrkja er ingen fysisk bygning. Det er eit fellesskap av mennesker som trur på Jesus og elskar Gud og kvarandre, eit tempel av levande steinar, ikkje harde, kalde og daude steinar. 

Det hender nok at kyrkjene av ulike grunnar havarerer og blir liggjande i grus. Eit slikt samanbrot kan botna i tre forhold: 1) kraftig forfølging 2) synd, 3) vrang lære. Djevelen er både ei brølande løve og ein lur rev.  Når han grusar Sion, lid Herrens tenarar, og gråtande ber dei til Gud for henne som ligg i grus. 

Alle som tener Jesus elskar sine kristne søsken og søkjer fellesskap med dei og fungerer i eit samarbeid med dei. Solistkarrierar er eit totalt framand fenomen i Bibelen. Den som i tenesta ikkje ønskjer å fungera ut frå ein kyrkjelyd skal ein vera varsam med å gje tillit. 

I vers 16 møter me enno ein gong denne vidunderlege visjonen om at evangeliet ein gong skal prega heile verda, at folkeslaga skal, saman med leiarane sine, læra seg å elska, frykta og stola på Herrens namn og bøya seg for hans autoritet. Kor eg elskar denne misjonsvisjonen, for ein ressurs denne representerer for oss som brenn for at simpelthen alle skal bli frelst og læra seg å kjenna sanninga. 
Kvifor skjer dette? Vers 17 gjev svar: Herren attreiser Sion! Og her handlar det om Jerusalem. Ein dag skal Jesus openberra seg i denne byen på ein slik måte at heile Israel skal bli frelst, og dette vil bli eit paradigmeskifte i misjonshistoria, skriv Paulus i Romarbrevet 11. Det vil løysa ut ei mektig åndeleg vekkjing i alle nasjonar, og dei vil bli fylte av tru og guddommeleg liv.  

Salme 102,13-14

 Men du, Herre, tronar til evig tid,

          namnet ditt varer frå slekt til slekt.
          
   
 14 Du vil reisa deg og vera mild mot Sion,
          det er tid for å visa henne nåde,
          timen er komen.
          
  
I vers 13 endrar salma seg frå klage til tillit. Alle klagesalmer har dette vendepunktet bortsett frå Salme 89.

v.13 er ein fantastisk proklamasjon om at Herren regjerer suverent midt i den djupaste smerte. Det er ei enorm trøyst for einkvar lidande kristen, og om han blir ribba for alt, kan ingen ta Herrens namn frå han, den største av alle rikdomar. For tenk på det: ein kristen er døypt til dette namnet, og som ein son eller ei dotter ber faren sitt namn, som ei brur får brudgomens namn, slik får eit døypt menneske lov å smykka seg med Jesu namn, og ved å vera ein berar av dette namnet, har han/ho medlemskap i Guds familie, eller borgarskap i Guds rike, om du vil. 

v.14 er berre så bra. Ikkje noko folk er gjennom historia blitt plaga og pint som Guds utvalde folk, Israel. Verst var det som hende under andre verdskrigen, men alltid er det ein skokk med folk og nasjonar som hatar og vil knusa jødefolket. Men ein gong kjem Jesus, Israels sanne konge,  til å reisa seg og seia: Nok er nok. Då vil han tala mildt til dette folket og syna det nåde og frelsa det inn i sitt evige rike. 

I Det nye testamentet representerer Sion meir enn noko anna det nye Jesusfolket som består både av jødar og heidningar. For det skal vera visst. Denne kyrkja har sanneleg måtta gjennomgå opp gjennom historia. Det har vore massive forfølgingar som har produsert millionar av martyrar. Og vår tid er ikkje noko unnatak i så måte. Men når tida er inne reiser Herren seg frå truna si, og seier at no får nok vera nok. Då kjem han rett og slett tilbake for å forløysa brura si, tala mildt til henne og visa henne den endelege nåden som tek henne for evig inn i hans nærleik. 

Men så kan det henda at du, min kjære kristne ven, er inne i ei vond tid. Det kan vera sjukdom og smerte, ei stor sorg,  eit svik, eit vonbrot, eit økonomisk havari, Gud veit kva det handlar om, og du lurer på kor lenge du skal måtta vera i dette. Her er eit ord til deg. Ein dag reiser Gud seg for deg og seier: Nok er nok. Så kjem han til deg, talar mildt til deg og løyser deg ut. Ta dette til deg i dag. For slik er din Gud. Han er håpets Gud. 

fredag 29. oktober 2021

Salme 102,1-12

 Ei bøn for den hjelpelause når han veiknar og vil ausa ut si klage for Herren.

          
   
  2 Herre, høyr mi bøn,
          lat mitt rop nå fram til deg!
          
   
  3 Løyn ikkje andletet når eg er i naud.
          Vend øyret til meg,
          skund deg, svar når eg ropar!
          
   
  4 For dagane mine kverv som røyk,
          knoklane brenn som eld.
          
   
  5 Hjartet er som gras, solsvidd og visna,
          eg har gløymt å eta mitt brød.
          
   
  6 Eg sukkar og stønnar,
          eg er berre skinn og bein.
          
   
  7 Eg liknar pelikanen i ørkenen,
          eg er som ei ugle blant ruinar.
          
   
  8 Eg ligg vaken,
          eg er som ein einsleg fugl på taket.
          
   
  9 Fienden spottar meg heile dagen.
          Dei som gjer narr av meg,
          bruker namnet mitt til forbanning.
          
   
 10 Eg et oske som brød
          og blandar drikken min med tårer,
          
   
 11 for du er harm og vreid på meg.
          Du tok meg og kasta meg bort.
          
   
 12 Dagane mine er på hell, skuggane blir lange,
          eg visnar bort som gras.

Dei 12 første versa i denne salmen er ein klage. Salmisten er i ein situasjon der han langsamt visnar bort, og døden står for døra. Det verkar som om sjela hans er rysta på ein slik måte at han totalt har mista matlysta, at næringsinntaket meir eller mindre har stoppa opp, at han er blitt mager, berre skinn og bein, og at han har store smerter i skjelett og i bryst.  Dessutan har han søvnvanskar, er einsam, forfølgt av fiendar og mobba. Korleis er han komen i ein slik situasjon? Svaret finn me i vers 11: Guds vreide og dom hadde råka han. Han var blitt forkasta av Gud. Kven var han? Jesus Kristus. På krossen ropa han ut: "Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?" Einsemda Jesus erfarte der var total, og fiendane spotta og mobba han så godt dei kunne, og han må ha ropt til Gud sin Far om ikkje å bli forlatt, om å bli høyrt, om å få hjelp. Men først måtte han gjennom dette helvete. For berre slik kunne han frelsa oss som han elska så høgt. Du forstår: Våre synder er av ein slik art at det kravde universets høgaste pris for å kjøpa oss fri frå dei: nemleg Guds eige liv og blod. Og Jesus, sann Gud og sant menneske,  tolte å stå i det. Han fullførte verket, og alle som vil kan no ta imot Guds frelse med takk og bli hans barn av nåde. Ære vere Jesus for det! 

torsdag 28. oktober 2021

Salme 101,5-8

 Den som baktalar sin neste, vil eg gjera ende på.

          Stolte auge og eit hovmodig hjarte kan eg ikkje tola.
          
   
  6 Auga mine ser til dei trufaste i landet, dei får bu hos meg.
          Den som går den fullkomne vegen, skal tena meg.
          
   
  7 Den som fer med svik, får ikkje bu i mitt hus.
          Den som talar løgn, kan ikkje bli ståande for mine auge.
          
   
  8 Kvar morgon gjer eg ende på dei urettferdige i landet.
          Alle som gjer urett, ryddar eg ut av Herrens by.

v.5. Kongen vil gjera ende på den som baktalar nesten sin. Kongar har tradisjonelt vore ganske eineveldige, maktfordelingsprinsippet kom først på 1700-talet. Lovgjevande, utøvande og dømmande makt var i kongens hender. 
Baktale er ei alvorleg synd. Me tenkjer ikkje på det som så alvorleg. Men Gud tenkjer annleis. Djevelen er den store baktalaren, og alle som baktalar andre er hans tenarar. Og då forstår me dimensjonane med denne synda. Baktale er vondskap, og kan gjera ufatteleg stor skade. 
Stolte augo og hovmodige tankar er i same kategori. Det skriv seg frå djevelen det også. I Bibelen vert han omtala som ein tronpretendent, ein som hadde altfor høge tankar om seg sjølv, og ville opphøgja seg til gud, og innta Guds plass i tilværet, og då tenkjer eg særleg på Sonen sin plass i guddommen. Og fordi han hadde dette begjæret, vart han utstøtt frå himmelen og kasta ned på jorda der han vasar rundt dag og natt for å myrda, stela og øydeleggja. Det avgjerande viktige for oss er at me ikkje melder oss på laget hans, men at me er på lag med Jesus som kom for å gje liv, og det i overflod. 

søndag 24. oktober 2021

Salme 101, 1-4

 Av David. Ein salme.

        
          Eg vil syngja om miskunn og rett,
           Herre, for deg vil eg syngja og spela.
          
   
  2 Eg vil læra meg den fullkomne vegen.
          Når vil du koma til meg?
          Med heilt hjarte vil eg vandra i mitt hus.
          
   
  3 Vondskap vil eg ikkje ha for auge, urett hatar eg,
          slikt held eg meg borte frå.
          
   
  4 Svikefullt hjarte skal vika frå meg.
          Eg vil ikkje vita av det vonde.

David vil syngja om miskunn og rett
Oss menneske i mellom er det slik at ingenting blir rett dersom ikkje retten er kopla saman med nåden. 
Det kan vera heilt rett at ein mann ikkje har betalt husleiga si på nokre månader. Men dersom dette fører til at mannen og familien blir kasta på gata ein kald vinterdag, blir alt feil fordi dei som handhevar retten manglar miskunn. 
Me ser det også i norsk asylpolitikk. Med lova i hand kan samfunnet utvisa barn til foreldra sine heimland så snart dei fyller 18 år, trass i at dei aldri tidlegare har sett sine bein der. Juridisk er det rett. Moralsk er det feil fordi det er heilt nådelaust og umenneskeleg. Ingen av oss skulle ønskja ei slik handsaming. 
Men teologisk går dette mykje djupare. Det var Guds nåde mot menneskeslekta som dreiv Jesus Kristus til Golgata kross, og der møtte han Guds rettferdige dom over våre synder. 
Dette visste David ville koma, og det var dette han ville syngja om. Hans song om rettferd og miskunn var nemleg ein song for Herren. 
Vers 2. Dette var den fullkomne vegen han ville læra seg og få eit djupare innsikt i. Tenk på det. Profetane i GT lengta og higa etter å forstå dette. Men dei fekk berre sjå det på avstand. Men dei såg nok til å kunna tru og bli frelst, og dei mottok herlege profetord frå Gud som dei skreiv ned for ettertida, ord fulle av ånd, liv og kraft, ord som me kan fordupa oss i og bada sjelene våre i, ord som skaper det dei nemner, ord som betyr mykje, mykje meir enn det som profetane forstod. Men for oss som lever i dag har sola gått opp: Me har møtt Guds eige lys i Jesus Kristus.  Å kor heldige me er. Å pur nåde har han løfta oss opp over alle høgder og gjeve oss ei openberring av seg sjølv som kan få oss til å ta heilt av om me berre giddar å sjå lenge nok på Jesus, den krossfesta og oppstadne frelsaren vår full av nåde og sanning. 
Og David spør: Når vil du koma til meg? Han lengta etter at Herren skulle koma til han og berre vera nær han heile tida. 
1000 år etter denne salma vart skriven, då kom Jesus, han som var Davids son og Davids herre, han som var sann Gud kom som eit sant menneske for å forsona Gud med menneskeslekta og menneskeslekta med Gud. 
David ville vandra med heilt hjarta i sitt hus. Han ville vera ein familiemann med ein fast og urokkeleg karakter, og han vona kanskje at dette ville vera eit fortrinn med tanke på å få besøk av den levande Gud i heimen. Vel, det kom jo ikkje til å gå slik som han vona. Nederlaget og sviket hans har aldri gått i gløymeboka. Men det har heller ikkje nåden han fekk då han vende om frå sine synder. 
Med dette bakteppet er det underleg å lesa vers 3 og 4. Ambisjonane hans var gode, og dei er det heilt flott å adoptera som våre eigne. Men me må berre hugsa at ambisjonane våre ikkje er heile sanninga om oss. Me går og ber på ein gamal egoistisk heidning i brystet som lett overtek styringa om han får nok mat. Difor er det godt for oss kvar dag å bestemma oss for å følgja Jesus, og bestemma oss for å snu ryggen til vondskap, urett og svik. Det er ein kamp mot oss sjølve like mykje som ein kamp mot verdas påverknad og djevelens listige åtak. Kva har me å hjelpa oss med? Guds ord, det kristne fellesskapet, bønna, lovsongen, nattverden osv. osv. 

          

søndag 17. oktober 2021

Salme 100,4-5

 Kom gjennom portane hans med takkesong,

          inn i føregardane med lovsong!
          Lov han, velsign hans namn!
          
   
  5 Herren er god, evig er hans miskunn,
          hans truskap varer frå slekt til slekt.

Dette verset er ein invitasjon til alle om å koma inn i Guds rike, og det med lov og takk. 
"Vend deg om i glede" var tittelen på ei bok av Edin Løvås som kom ut for nokre år sidan. 
Du forstår: omvending er inga tungsindig sak, men ei gledefull erfaring og oppleving. Jesus forkynte: "Vend om, for himmelriket er kome nær!" Det er flott. Motivasjonen for omvending ligg ikkje i Guds dom, sjølv om Guds dom er ein meir enn god nok grunn til å venda om, men hovudgrunngjevinga ligg i Guds evangelium. Portane til Guds rike er opne. Dei er opna av Jesus. Det er berre å koma seg inn og sleppa gleda og lovsongen laus. 
For Herren er god. Han er generøs. Han er positivt innstilt til deg. Alt han gjer i livet ditt er godt. Det som skjer som ikkje er godt, som ikkje byggjer deg opp, kjem ikkje frå han. For han er berre god. Hans miskunn varer evig, les me. Den tek aldri slutt. Heller ikkje for deg, min ven. Trufast tilgjev han deg alle dine synder, han bryt aldri pakta si med deg som seier at så lenge du trur på Jesus så er du eit tilgjeve menneske. Han hegnar om deg og  passar på deg heile livet til du kjem heim til han i himmellandet der lovsongen vil tona mot deg med enorm kraft, og du blir reven med i hyllesten av han som var og som er og som kjem.