Salme 136

 Denne lovsalma har 26 vers som alle endar med "evig varer hans miskunn." Dersom du skal seia noko treffande om Gud, noko som beskriv han betre enn noko anna, så er det dette at han er full av miskunn, og at denne godleiken aldri tek slutt. 

v.1-9: Skaparverket fortel om Guds store makt og kraft, og alt er skapt forat Gud skulle kunna uttrykkja si miskunn. 

v.10-22. Han frelste Israel frå slavelivet i Egypt, og førte dei trygt gjennom øydemarka til Kanaans land der dei kunne busetja seg. Israels land og folk er eit enormt vitnemål om Guds miskunn. 

v.23-26. Salma avsluttar med å prisa Gud for hans omsorg for alt han har skapt. Gud gjev oss alt me treng for å leva og trivast, fordi han er god og gjer godt. 

Salme 119,63-65

 63 Eg er ven med alle som fryktar deg,

          med dei som held dine påbod.
          
    64 Herre, jorda er full av di miskunn.
          Lær meg dine forskrifter!
          
    65 ט Herre, du gjer vel mot din tenar
          slik som du har sagt.

v. 63. Salmisten har forstått verdien av kristent fellesskap, og han har samkjensle og venskap med alle som fryktar Gud. Folk som har Den Heilage Ande vil kjenna på dette. Kva er typisk for Jesu vener ? Dei elskar han, hans ord og hans prosjekt, og dei elskar sine medmennesker. Det er kjærleik alt handlar om, skjønar du. Paulus skriv i Rom.13,10 at "kjærleiken er oppfyllinga av lova", og i 1.Tim.1,5 skriv han at "målet med bodet  er kjærleik av eit reint hjarta, av eit godt samvit og ei ærleg tru." Kjære deg! Velg dine vener nøye, og knytt deg nærast til dei som fryktar Gud og går på hans vegar. Men sjølvsagt skal du også ha ikkje-truande vener. Det må du alltid ha, for det er ei kjennsgjerning at dei fleste som vert vunne for Kristus, vert vunne gjennom truande vener. 

v.64 startar herleg: Jorda er full av Guds miskunn. Miskunn betyr både nåde og handlande medkjensle. Denne nåden og varmen formidlar han gjennom kyrkja si, og kyrkja er verdsvid og forkynner og hjelper folk over alt der truande er. Det mest typiske med Gud er hans miskunn og nåde. Derfor er det ikkje eitt einaste menneske i verda som han ikkje har innafor synsfeltet sitt, og som han prøver å undervisa i sine forskrifter, og den vikigaste og mest grunnleggjande forskrifta er: Tru på Herren Jesus, så skal du bli frelst.

v.65 er eit personleg vitnemål. Salmisten er Herrens tenar, og han har berre godt å seia om Gud,og alltid har Gud handsama han på ein god måte. Som David skriv i Salme 23: "Berre godleik og miskunn skal etterfølgja meg alle mine levedagar." 

Her ber han om at Gud skal halda fram med å handsama han godt. Det skulle kanskje ikkje vera naudsynt, men bønene våre kjem frå vårt indre, og her tenkjer salmisten slik: Lat meg få behalda denne posisjonen som eg har der eg kvar dag får nyta din godleik og gunst. Du har lova å ta vare på meg åndeleg og timeleg, og det ber eg deg om at du skal gjera.  Det er ei god bøn. 

Salme 90,13-17

 I vert 13 ber Moses Herren om å koma tilbake. Han lengta alltid etter Guds nærvær. Difor oppheldt han seg nesten alltid i tabernaklet, der Gud hadde sagt at han ville møte han. Alle me som er kristne lengtar etter Guds nærvær, og me lengtar etter at Jesus skal koma attende, og me ber: "Kom, Herre Jesus, kom!" Kor lenge? Ja, det veit me litt om no. "Og dette  evangeliet om riket skal forkynnast som eit vitnemål for alle folkeslag, så skal enden koma," seier Jesus i Matteus 24,14. Likevel ber me som me ber. Og korleis svarar han: Ved å koma nær oss ved sin Ande og fylla oss, inspirera oss, tenna oss, utrusta oss og senda oss ut i misjon til dei unådde folkeslaga, slik at han, når alt er fullført, kan koma att for å døma levande og døde og frelsa alle dei som trur. For ME skal ikkje koma for domen, me som trur på Jesus. Me møter berre medynk denne dagen, og for vår del skal det, når me kjem fram for Kristi domstol, berre fastsetjast løn. 

v.14. Guds barn mettast berre av Guds miskunn. Og Moses bed om at me kvar morgon må få ta til oss av Guds miskunn og bli fylt av hans kjærleik. Då blir me fylt av ein jubel og glede som pregar oss heile dagen. Dette er jo ei bøn som Herren gjerne oppfyller. Kvar morgon står han klar for å møta oss me si miskunn, med sin nåde i Jesus Kristus som han auser over oss når me søkjer han i Ordet, kallar på han og ber. Guds miskunn skaper glede og jubel i alle truande, og difor er gleda alltid grunnstemninga i Guds kyrkje, og dersom gleda manglar, er det fordi folk ikkje har metta seg med Guds miskunn.

V.15. Israel hadde vore kua i 400 år i Egypt. Var det Gud som hadde kua dei? Var det ikkje farao? Vel, alt som skjer i liva våre har noko med Gud å gjera. Ingen kan kua ein truande lenger enn Gud gjev løyve til. Her ber Moses altså om at Gud må gleda Israel like lenge som han hadde kua dei, altså i 400 år. Kva svarte Gud? Med å senda Sonen sin og etablera ei glede som aldri tek slutt, ei glede for heile folket, som det heiter i juleevangeliet.

v.16 -17 er ei bøn om at me må lukkast når me går ut i misjon, om at Gud må gjera si gjerning gjennom oss, at me ikkje må belaga oss på våre eigne føresetnader, men på Guds, at me ikkje må stola på vår eiga kraft, vår eigen kreativitet, vår eigen fantasi, pengane våre eller kva det skal vera, men på Guds kraftfulle nærvær og omsorg. Guds gjerning vart til dei grader synleg gjennom Jesus og apostlane sine liv, og effekten av deira teneste var enorm. Johannes skriv så levande om Jesus at "me såg hans herlegdom, den herlegdomen som ein Son har frå Far sin, full av nåde og sanning". Lat oss kvar einaste dag be denne Mosesbøna: "Lat DI gjerning bli synleg for oss når me tener deg, og din herlegdom for barna våre. Må du vera venleg mot oss, og lat det lukkast for oss. Amen!" 

          
    

Salme 36,6-10

6 Herre, til himmelen når di miskunn,
til skyene rekk din truskap.

7 Di rettferd er som mektige fjell,
som det store havdjup er dine dommar.
Herre, du bergar både menneske og dyr.

8 Kor verdfull din kjærleik er, Gud!
I skuggen av dine venger søkjer menneskeborna ly.

9 Dei får nyta overfloda i ditt hus,
du lèt dei drikka av gledebekken din.

10 For hos deg er livsens kjelde,
i ditt lys ser vi lys.

Dette avsnittet er ein mektig proklamasjon av kven og korleis Gud er, ein lovsong som ligg klar til bruk for oss alle. Eg tilrår deg å læra desse versa utanåt og brukar dei i bønelivet ditt.

Vers 6 slår fast at Herrens miskunn nåt til himmelen og at hans truskap når til skyene. Det betyr at du heile tida er totalt dekka av Guds miskunn og truskap. Det er elementet du lever i.

Vers 7: Guds rettferd er eit uttrykk for Guds gode og lover, og hans vilje til å tilgje dei som har brote dei og som innrømmer skulda si. Lovene er, som dei mektige fjella, uforanderlege og hans frelsesvilje uslitelege. Eit norsk uttrykk for dette er: Guds rettferd står til Dovre fell, og Dovrefjell kan ikkje falla.
Guds domar er eit uttrykk for hans gjerningar, hans styresett i verda. Dei er djupe som det djupaste havet, uforståelege for oss menneske. Men det me skal forstå, det deler han med oss, og det handlar om hans store frelsesvilje. Han bergar menneske og dyr. Dyra er heilt nødvendige for liva våre, og Guds omsorg for dei, er eit uttrykk for hans omsorg for oss.

Vers 8: Guds kjærleik er den største av alle verdiar i menneskelivet. Den som har Guds kjærleik er eit rikt menneske. Den som står utanfor Guds personlege kjærleik, er uendeleg fattig. 
Siste delen av verset handlar om retten til å leva i Guds umiddelbare nærleik, i skuggen av vengjene hans. Du snakkar om privelegium. Jesus snakkar om å samla oss slik som høna samlar kyllingane sine under vengjene sine.  Men det må me vilja. Står me Gud nært, er me trygge. Lever me langt borte frå han, er me sårbare for synd og sorg.

Vers 9: Den som lukkar Guds kjærleik inn i livet, blir sjølv lukka inn i Guds heim og får nyta overfloda der. Når eit menneske erfarer å få bada i Guds kjærleik kjem den store gleda. Denne gleda er i Gud og hos Gud og kjem over oss så lenge me held oss til Gud og hans godleik. Gleda er grunnstemninga i truslivet. Engelen på Betlehemsmarkene sa til gjetarane: "Sjå, eg forkynner dykk ei stor glede..." Jesus Kristus, den oppstadne frelsaren, er vår store glede.

Vers 10: I Gud er livsens kjelde. Det er i samfunnet med Han me får evig liv, men det er også han som gjer liva våre verd å leva. Slik opplevest det for alle som har oppdaga Gud, uansett om liva deira har vore kjempegode før dei kom til tru også. Det lyset menneska ser hos Gud er så annleis og så mykje vakrare enn alt anna lys dei har sett, at dei må sanna med David: Det er i ditt lys eg ser lys. Dvs. det er i lyset frå Guds kjærleik eg oppdagar sanninga om livet, verda, meg sjølv, min neste osv. Det er som eit sceneteppe som går opp, og bak dette teppet opnar det seg ei verd som var totalt ukjent for eit menneske før. Det opnar heile tilværet. Gud kallar det for openberring, som rett og slett betyr avdekking.

Salme 26,1-5

   Gjev meg min rett, Herre!
          For eg har gått fram utan skuld.
          Eg set mi lit til Herren og vaklar ikkje.
     
     2 Prøv meg, Herre, gransk meg nøye,
          prøv hjarte og nyrer som med eld!
     
     3 For di miskunn har eg hatt for auge,
          eg har ferdast i di sanning.
     
     4 Eg set meg ikkje med løgnarar
          og går ikkje inn til falske folk.
     
     5 Eg hatar forsamlinga av valdsmenn
          og sit ikkje saman med lovlause.

Det er ein artig tekst me skal sjå på i dag, ein tekst som skapar hovudbry for oss evangeliske kristne som er oppdregne til å ikkje skryta av oss sjølve, men å slå oss for brystet og sei: "Gud, ver meg syndaren nådig."  Men David har ikkje den oppsedinga. Han levde før pietismen. Derimot fortel han Gud om alt han meiner er bra i livet hans og som bør telja til hans fordel. Er David vorte ein sjølvgod fariseisk hyklar? Vel, lat oss ikkje forhasta oss med ein slik konklusjon. Det ville neppe vore naturleg for oss å uttrykka oss slik som han gjer, ikkje nødvendigvis fordi me er så mykje meir audmjuke og sanne enn David, men fordi me er styrt av  jantelova som forbyr oss å anerkjenna noko som helst hos oss sjølve, og som klårt og greit nektar oss å framheva nokon dei gode eigenskapane som me meiner me måtte ha. På David si tid var ikkje jantelova oppfunnen. Då anerkjende dei gode sider hos seg sjølv, og dømte dei dårlege, medan me opplever oss syndige dersom me finn noko godt hos oss sjølve.

I vers 1 ber han om å "få sin rett". David er tydlegvis blitt anklaga for noko som han visste at han ikkje hadde gjort, og han ber difor om at uskulda hans må koma for ein dag, at retten skal sigra. 


Han forventar å bli bønhøyrt fordi han har ei fast tru, og den som ber med tru, skal få. Det er regelen når ein har med Gud å gjera.


I vers 2 innviterer David Gud til å granska han på innsida. Det er ei vågal bøn, men David ber om dette i visse om at Gud berre vil finna reine og gode motiv der inne i sjelsdjupet. Han elskar Gud og er ikkje gudfryktig på utsida, men på innsida. Difor er han sikker på at han vil tola ei skikkeleg eldprøve, dvs. han var viljug til å ta den smerten som ein slik test måtte medføra. Det er jo litt beundringsverdig det, då.


v.3: David har Guds miskunn for auga. King James brukar "lovingkindness" her, og det synest eg er eit vakkert ord. For den som trur er Guds kjærlege og snille vesen det viktigaste i livet, og det er det slike menneske fokuserer og tenkjer på dagen lang. Det skaper mykje godt i folk å tenkja slik på Gud. 

Å ferdast i Guds sanning betyr å leva i harmoni med hans ord i Bibelen. For David betydde det å leva i harmoni med dei 5 Mosebøkene, for det var den einste delen av Bibelen som var skriven på hans tid.


v.4 talar nærast for seg sjølv. David veit at "lågt lag øyder gode seder." Salme 1,1 kling med her. Den seier at dersom du vel å vanka i feil miljø, kan du koma bort frå Gud og missa den lukka berre han kan gje oss. Det som i den norske Bibelen er omsett med "løgnarar", er i King James omsett med "forgjengelege avgudsdyrkarar," og på tysk "gudlause" eller "uhelbredelege" folk, menneske som er komne så langt i sitt opprør mot Gud at dei ikkje har nokon veg tilbake.

v.5: Det er mange valdsmenn i verda. Dei set djupe og vonde spor etter seg. I Noreg er det ikkje så vanskeleg å halda seg borte frå tungt kriminelle miljø. Men mange andre plassar er det annleis, særleg der det er knapt med ressursar og underskot på moralsk og åndeleg liv. Der veks slike miljø fram som paddehattar, og folk blir meir eller mindre tvinga til å gå med dei.  Det er svært skadeleg for sjela. David held seg unna. Seinare i livet fall det i hans lodd å tukta desse menneska. Det klarte han og vart ein mønsterkonge.

Lovlause menneske er ikkje folk som primært bryt lovene, men folk som ikkje godkjenner dei. Ein kristen kan koma til å bryta Guds lover, synda mot dei. Men då innrømmer dei syndene sine for Gud. Men dei lovlause har ein annan rettsoppfatning enn Gud, og dei får ikkje dårleg samvit om dei bryt lovene hans, og har dermed ingen grunn for å innrømma noko som helst. Til dømes: dersom du tenkjer det er rett å hemna seg, då gjer du det utan å få dårleg samvit. Dersom du meiner det er rett å ta abort, då gjer du det utan i etterkant å innrømma at du har gjort noko gale. Me kunne nemnt mange ting i denne samanhengen. 

Salme 25,4-7

  4 ד Herre, lat meg kjenna dine vegar.
          Lær meg dine stigar!
        
     5 ה Lat meg få vandra i di sanning,
          lær meg, for du er Gud, min frelsar!
          Til deg set eg alltid mi von.
        
     6 ז Herre, kom i hug di miskunn og din kjærleik,
          som er frå evig tid.
        
     7 ח Kom ikkje i hug min ungdoms feilsteg og synder!
          Kom meg i hug i di miskunn, Herre, for du er god.

 I vers 4-5 ber David om å få kjenna Guds vegar, og læra seg hans stigar. 

Det er avgjerande at me veit kor Guds vegar går, for elles kjem ingen av oss fram til Guds mål.

Livet er komplisert. Ingen har full oversikt, og me treng alle be om Guds leiing, ikkje berre når me skal ta store avgjerer, men også i vår dageleg vandring med Gud. Me treng å vita kven Gud vil me skal besøka, kven me skal hjelpa, kven me skal vitna for og kven me skal gje eit profetisk ord. 

Kor går Guds vegar? Til dei fortapte. Jesus sa: "Eg er komen for å leita etter det som var fortapt for å frelsa det." Og me er kalla til å følgja han. Den som ikkje går med Jesus til dei fortapte, går ikkje med han i det heile tatt. 

Når det gjeld måten me lever liva våre på, leider Gud oss primært gjennom sitt ord. Der lærer han oss å tru på Jesus og elska og lova Han ovar alle ting, å elska nesten vår som oss sjølve, tilgje våre skuldmenn, elska fiendane våre, vitna om Jesus i ord og gjerning, be uavlateleg, vera trufast mot ektefellen vår,  å leva reint og ærleg osv. I Guds ord, Bibelen, finn me usvikeleg rettleiing slik at me kan bli frelst og leva rett på alle livsens område. 

Gud vil aldri leida nokon mot sitt eige ord. Dersom ein kjenner seg leida til noko som strir mot Ordet, er ein utsett for djevelens leiing og ikkje Guds. 

Men Herren leider også ved Anden. Han kan tala til oss gjennom syner, draumar, profetiske ord osv. Men alt dette må prøvast på Bibelen, og aller helst må det også stå "søskenprøven" om det er ei større sak det er tale om. 

I vers 6 minnar han Gud om hans miskunn og hans kjærleik. Han vil at Gud skal tenkja på han med dette som utgangspunkt. Dette er eit godt ord å kvila i: Guds miskunn og kjærleik er frå æva av og skildrar Gud slik han er når alt kjem til alt: Han er full av miskunn, ømme kjensler overfor oss som får han til å gripa inn i liva våre når me treng det. Slik ER Gud. Det er godt å vita for oss alle.

I vers 7 ber han Gud om å ikkje straffa han pga dei syndene han gjorde då han var ung, men, enno ein gong, vurdera han  i lys av sin eigen godleik. 


Mange menneske har tunge syndeminner å bera på. For desse er bøna i vers 7 meiningsfull. Stadig dukkar smerten opp i sinnet over det ein gjorde og var med på. Det har så vanskeleg for å sleppa taket, det er som "ein torn i kjøtet". Paulus kjende så godt til dette. Han ergra seg heile livet over at han hadde forfølgt Guds kyrkje, og meinte at var det nåde for ein slik som han, den største av alle syndarar, måtte det vera nåde for alle. Då er det godt å vita at det ikkje er nokon fordøming for den som er i Kristus Jesus. Dei største og styggaste syndene tok han med seg opp på krossen for at dei aldri meir skulle synast for Gud. Det er gjort, og kan ikkje gjerast ugjort. Ære vere Gud for det.