Salme 92,1-7

v.1 Dette er ei salme for "sabbatsdagen", og det næraste me for vår del kjem i så måte er søndagen, dagen då me feirar Jesu oppstode samstundes som me kviler frå vårt arbeid. 

v.2 -4 Det er godt å takka og lovsyngja Herren. At det er godt, tyder at er ei god gjerning mot Gud. Andre plassar står det at det er rett å lovsynga Herren, og det som er rett, er godt. Når me lovar og takkar Herren, forkynner me hans miskunn og truskap. Me forkynner for oss sjølve, for kvarandre og for fiendemaktene. Lovsongen gleder Gud, byggjer opp trua hos oss sjølve, byggjer oss saman som kristne og held djevelen og hans åndehær i sjakk. Lovsongen skal lyda for Gud døgnet rundt, og gjerne til akkompagnement av eit strengeinstrument. 

v.5 Salmisten gleder eg over Guds verk. Det kan me gjera også, gleda oss over skaparverket med alt som naturen kan by på av ubegripeleg venleik og intelligent design, over Jesu frelsesverk, hans død og oppstode, over svar på bøn, over alt Gud har gjort i historia for at me også skulle få høyra evangeliet og blir frelst, og  me kan gleda oss over at evangeliet i dag går fram som aldri før mellom folkeslaga. Det som skjer er enormt stort. Men skal me gleda oss må me har erfaring og kunnskap. Erfaring får me når me ber, og når me gjer det som Herren byr oss om å gjera, og kunnskap om kva Gud gjer på misjonsfronten finn me lett som aldri før på nett. 

v.6 er ei undring. Salmisten får eit umiddelbart inntrykk av stordomen i Guds gjerningar, og djupna i tankane hans. Ingen kan måla Guds verk. Jesaja 40,12-17 seier at alt det som me reknar for stort, er smått for han, og ingen kan lodda djupna i hans tankar, skriv Paulus i Romarbrevet 11, 33-36. Men stundom får me eit inntrykk frå Den Heilage Ande, og me undrar oss og tilber pappaen vår som er den største og klokaste pappaen i heile universet. 

v. 7. Men den uforstandige forstår seg ikkje på dette. Den uforstandige, eller dåren, er ikkje eit mennesker med små intellektuelle evner, men ein person som ikkje er open for Gud. Han kan ikkje gleda seg over Guds verk og interesserer seg ikkje for Gud i det heile tatt. Hans ånd er død, og må vekkast til liv av Guds ord, og dette ordet kan han berre møta gjennom oss som har fått evig liv som ei gåve frå Gud.  

Salme 91,9-16

v.9 repeterer for så vidt vers 1.

v. 10 er ein kraftig lovnad om Herrens vern som alle kristne kan halda fram for han i tider då det er skummelt. 
             

v.11-12 lærer oss om kva funksjon englane har i liva våre. Dei er under Guds kommando, og har som oppgåve å verna oss på alle våre vegar. Uansett kor me er, er Guds englar med oss. Dei ber oss på hendene slik at me ikkje snublar i hindringane som djevelen og hans englar kvar dag er travelt oppteken med å setja opp for oss.  

v. 13 lærer oss at Gud har plassert oss over dei vonde maktene slik at me kan trakka på dei overvinna dei når dei set inn på oss, eller når me set inn på dei. Minnar oss om Jesu ord i Lukas 10,18-19: "Då sa han til dei: «Eg såg Satan falla ned frå himmelen som eit lyn. 19 Ja, eg har gjeve dykk makt til å trakka på ormar og skorpionar og makt over alt fiendens velde, og ingenting skal skada dykk."

v.14 set opp eit vilkår for berging: me må halda oss til Gud, han som vernar dei som kjenner hans namn. Å kjenna Gud og Guds Son er det evige livet, seier Jesus i Johannes 17,3. Og det greske ordet for å kjenna, ginosko, betyr å kjenna slik som ektefeller kjenner kvarandre. Det er svært personleg.         

v.15-16  Det me har lese så langt i denne salma tyder ikkje at kristne blir skjerma for vanskar. Nei, les me her i vers 15, vanskar kjem på, men Herren er for det første med oss, han svarar oss når me ber, og til slutt frir han oss ut frå alt dette som skremmer oss. Og han går lenger enn å fria oss ut: Han gjev oss ære. Det er meir enn me kan fatta. Men det synest å vera ei lov: Gud ærar dei som ærar han.  

Korleis gjev han sine folk ære: Ved å metta dei med eit langt liv. Og det er ein lovnad me kan halda opp for Gud om me kjem i ein livstrugande situasjon. Men eit langt liv kan også tyda eit evig liv, eit evig liv i himmelen der me ser Jesus, han som er vår frelse.  

Men å sjå Guds frelse kan også å skjøna i djupet av sitt hjarta at det som Jesus gjorde for oss på krossen var nok til å frelsa meg og alle menneske, at han ved å døy for syndene mine, stå opp til mi rettferd og ved tru og dåp flytta inn i mitt liv, har gjort meg rein og rettferdig, himmelen verdig.  

          
   

Salme 91,1-8

 Vers 1-2. Kven er det som finn skjul hos Den Høgste, og ly i skuggen frå Den Veldige? Det er den som har trur på Herren Jesus, enkelt og greitt. Han er vår faste borg som med sin eigen kropp dekker oss mot Guds vreide, og mot alt og alle som vil gå laus på oss. 

v.3. Fuglefangaren er djevelen. Han legg ut sine snarer for å fanga oss. Men Herren veit kor dei er, og fører oss utanom dei. Men har me trossa hans ord, og likevel hamna i ei av djevelens snarer, set han i gong ein mektig redningsaksjon og frir oss frå dei. Ære til Jesus!

v.4. For nokre år sidan stod det ei vipe på plenen vår og passa på to av ungane sine som gjekk og leita etter makk. Då kom det eit ufyseleg regnvær, og vipemor løfta vengjene sine, og dei to små kom bort og pressa seg godt inn under mora sine vengjer der det var varmt og tørt. Mora tok av for været. Det er mykje lærdom i dette. Me er Guds barn, og han gjev oss fridom til å bevega oss rundt omkring. Men ikkje ver for sein med å søkja vern hos Gud i bøn når uværet bryt laust. Det er alltid plass for deg under vengjene hans, og han er van med å ta støyten for dei han elskar. 

v.5-7.  Når me er hos Gud med liva våre, tek han bort frykten vår slik at me kan kjenna oss trygge både natt og dag. For eit privilegium. Jo visst er det ting å vera redd for, jo visst flyg vantrua sine piler gjennom lufta, jo visst spreier djevelens løgner seg som ein pest i samfunnet og mørklegg menneskehjarto, jo visst er det plagsamt å vera vitne til alt dette,  men det skremmer oss ikkje fordi me lener oss mot Gud og høyrer hjarteslaga hans, og ingenting kan få oss til å forlata han. Hans kjærleik og hans gode ord er vår største rikdom, og djevelen vil aldri få makt over oss så lenge me held oss til Han. 

v.8 Djevelen kan forresten ikkje på eiga hand gjennomføra åtaka sine. Han må alliera seg med mennesker som har lytta til hans bedrageriske ord. Difor verkar det på oss som om åtaka kjem frå mennesker, men i røynda er det ikkje ein kamp mot kjøt og blod, skriv Paulus i Efesarbrevet 6, men mot makter og autoritetar, mot vondskapens åndehær i himmelrommet. Men sjølv om eit menneske let seg bruka av djevelen i å føra klagemål mot Guds barn, eller på anna vis påføra dei smerter og problem, vil det alltid stå ansvarleg for sine gjerningar, og til slutt får dei sin dom. 

Salme 90,13-17

 I vert 13 ber Moses Herren om å koma tilbake. Han lengta alltid etter Guds nærvær. Difor oppheldt han seg nesten alltid i tabernaklet, der Gud hadde sagt at han ville møte han. Alle me som er kristne lengtar etter Guds nærvær, og me lengtar etter at Jesus skal koma attende, og me ber: "Kom, Herre Jesus, kom!" Kor lenge? Ja, det veit me litt om no. "Og dette  evangeliet om riket skal forkynnast som eit vitnemål for alle folkeslag, så skal enden koma," seier Jesus i Matteus 24,14. Likevel ber me som me ber. Og korleis svarar han: Ved å koma nær oss ved sin Ande og fylla oss, inspirera oss, tenna oss, utrusta oss og senda oss ut i misjon til dei unådde folkeslaga, slik at han, når alt er fullført, kan koma att for å døma levande og døde og frelsa alle dei som trur. For ME skal ikkje koma for domen, me som trur på Jesus. Me møter berre medynk denne dagen, og for vår del skal det, når me kjem fram for Kristi domstol, berre fastsetjast løn. 

v.14. Guds barn mettast berre av Guds miskunn. Og Moses bed om at me kvar morgon må få ta til oss av Guds miskunn og bli fylt av hans kjærleik. Då blir me fylt av ein jubel og glede som pregar oss heile dagen. Dette er jo ei bøn som Herren gjerne oppfyller. Kvar morgon står han klar for å møta oss me si miskunn, med sin nåde i Jesus Kristus som han auser over oss når me søkjer han i Ordet, kallar på han og ber. Guds miskunn skaper glede og jubel i alle truande, og difor er gleda alltid grunnstemninga i Guds kyrkje, og dersom gleda manglar, er det fordi folk ikkje har metta seg med Guds miskunn.

V.15. Israel hadde vore kua i 400 år i Egypt. Var det Gud som hadde kua dei? Var det ikkje farao? Vel, alt som skjer i liva våre har noko med Gud å gjera. Ingen kan kua ein truande lenger enn Gud gjev løyve til. Her ber Moses altså om at Gud må gleda Israel like lenge som han hadde kua dei, altså i 400 år. Kva svarte Gud? Med å senda Sonen sin og etablera ei glede som aldri tek slutt, ei glede for heile folket, som det heiter i juleevangeliet.

v.16 -17 er ei bøn om at me må lukkast når me går ut i misjon, om at Gud må gjera si gjerning gjennom oss, at me ikkje må belaga oss på våre eigne føresetnader, men på Guds, at me ikkje må stola på vår eiga kraft, vår eigen kreativitet, vår eigen fantasi, pengane våre eller kva det skal vera, men på Guds kraftfulle nærvær og omsorg. Guds gjerning vart til dei grader synleg gjennom Jesus og apostlane sine liv, og effekten av deira teneste var enorm. Johannes skriv så levande om Jesus at "me såg hans herlegdom, den herlegdomen som ein Son har frå Far sin, full av nåde og sanning". Lat oss kvar einaste dag be denne Mosesbøna: "Lat DI gjerning bli synleg for oss når me tener deg, og din herlegdom for barna våre. Må du vera venleg mot oss, og lat det lukkast for oss. Amen!" 

          
    

Salme 90,1-12

Denne salme er skriven av gudsmannen Moses, mest truleg han me kjenner frå før. Det var jo ikkje mange andre som bar dette namnet i Den gamle pakts tid. 

Vers 1-2 lærer oss to ting: 1) at Gud er evig, og 2) at han er ein bustad (a dwelling place) for sine truande barn. Me tenkjer på universet, og nokre meiner at det er 13 milliardar år gamalt. Det kan ikkje vera så lett å vurdera slikt, tenkjer no eg, men i alle fall: Gud er eldre enn det, og han er opphavet til det heile. Det er vår kristne tru. ALT har sitt opphav i Gud. Då kan alt endra seg i oss og rundt oss, men Gud endrar seg aldri. Han er den same. Det kan me stola på. 

Gud er GUD for alt han har skapt, den høgste autoritet, verdas frelsar og domar, og det er han "frå æve og til æve!" 

Men Gud er ein kvilestad for oss som trur. Jesus sa: "Kom til meg alle de som strevar og ber tung bører, hos meg skal de få kvila dykk ut." Og med det har han sagt kven han er: Den evige Gud. For det er HAN som er vår kvilestad. 

Bibelen har eit linjert historiesyn. Tida går frå noko og til noko. I æva før skapinga var berre Gud. I æva etter domen, er Gud saman med englane, alle frelste menneske i eit fantastisk nyskapt univers. Då er det tid for "ein nye himmel og ei ny jord," og det blir moro. Det vil eg gjerne vera med på. 

v.3-6. Det er Gud som er Herre over liv og død. Å bebreida han for at han let menneska døy, unge eller gamle, er heilt meiningslaust. Dette er hans domene, ikkje vårt. Men når me trenger inn på dette hans område og tek saka i eigne hender og drep eit medmenneske, blir me ikkje berre mordarar, men himmelstormarar, me prøver å tilrana oss Guds plass i tilværet. Det er eit opprør. 

Men liva våre er i Guds hand, og me vender ikkje attende til mold før han bestemmer, så sant me då ikkje blir utsette for drap. 

Men livet er kort og skjørt, det vil Moses ha sagt. Det kan best samanliknast med ei nattevakt, ein ekstra blund om morgonen, eit grasstrå som blomstrar den eine dagen og visnar den neste. Og dette er erfaringa vår også. Livet er ubehageleg kort. Og har me ikkje linka oss opp til den evige Gud, er me totalt fortapte den dagen han klipper over "sølvtråden". 

Tida renn som ei elv som ubønhøyrleg tek oss med til nye destinasjonar, og til slutt ventar døden. Etter det er me anten hos Gud eller i dødsriket for å venta på den endelege domen. Vers 7 syner at Guds vreide er frykteleg for dei som kjem til å erfara denne.

v.7-8.  På ein måte er døden i seg sjølv eit uttrykk for Guds vreides dom over vår syndige karakter og natur. Men det er ingenting sett opp mot den andre døden som råkar alle vantruande, alle som ikkje har elska Guds openberring. For ingenting som me har gjort, tenkt, sagt, meint og vore med på er skjult for Gud. Alle våre synder og misgjerningar er synlege for han så lenge me prøver å skjula dei for han og nektar å venda om frå dei. Men den dagen me sannar dei, slettar han dei ut (Salme 32). 

v.9-12 Repeterer kor kort dette livet er, at aldring og død er ein dom over synda, ei tankerekkje som kulminerer i ei bøn om visdom slik at me kan læra å telja dagane våre. Og det er lett, det er å telja til 1. Herren Jesus seier at me har berre denne eine dagen til rådvelde. Morgondagen kjenner ingen utan Gud. Visdomen er å ha alt rett med Gud i dag, og leva som om kvar dag er den siste, alltid reiseklar. Og til slutt kjem den dagen som faktisk blir den siste i liva våre, og har me levd slik, flyttar me den dagen heim til Gud. 

 

Salme 89,47-53

 I vers 47 spør salmisten om kor lenge elende skal vara, kor lenge Gud vil løyna seg for han, kor lenge han skal bli straffa, problemstillingar som dukkar opp i hovudet på alle Guds barn som opplever fastlåst liding. 

v. 48-49. Etan minnar Gud om kor kort livet hans er, at det er i ferd med å renna ut utan at han har fått gjort det han meinar han var etla til. Skulle livet hans renna ut i sanden utan at han hadde fått gjort det han var etla til? Mange seriøse kristne er nervøse for dette, at livet vart til ingen eigentleg nytte.

v.50 Og Etan etterlyser Guds miskunn og truskap, som han synest er vanskeleg å få auge på. Det er heller ikkje ukjende tankar for anfekta kristne. 

v.51-52. Vidare ber han Herren om å ta omsyn til all den spott og hån han har måtte tola, ikkje berre frå folk i nærmiljøet, men frå mange folk. Og her får me ei kjensle av at Etan her representerer Kristus, han som er salva (messias) og som per i dag gjennom kyrkja si vert håna og spotta av mange folk kvar dag.

Salme 89 er den einaste klagesalma som aldri snur og blir til ei tillitssalme eller lovsalme. Men det siste verset kan likevel med litt godvilje tolkast slik, for salma  ebbar ut med ein doksologi, Det får gå som det vil. Uansett skal Herren vera velsigna, han skal lovsyngast av si kyrkje sjølv om hans handlemåte er fullstendig ubegripeleg. Amen tyder: Det skal vera sikkert og visst. 
         

Salme 89,39-46

  "Den du har salva" er Israels konge. Herren har vraka han og gjort pakta som han inngjekk med David til inkje. 

Det er vanskeleg å lesa desse versa utan å assosiera dei med det som skjedde med Jesus, han som var salva av Gud framfor nokon, og som vart støytt bort som ingen andre. Ja, skriv Jesaja: Det behaga Gud å knusa han. 

I denne teksten finn me ingen synder som kongen har gjort som har ført Guds dom over han. 

Det fører også tankane våre til vår kjære frelsar. Han vart ikkje dømd for noko han sjølv hadde gjort, men for noko som me hadde gjort. For det var våre synder han bar og vart straffa for. 

I vers 40 les me elles at Herren vanhelga kongens krone i støvet. Og Kristus vart vanhelga, kledd i ei purpurkappe og fekk ei tornekrone tredd nedover hovudet sitt før dei spotta han, håna han og spytta på han. 

v.41. Murane hans vart rivne, og borgene hans lagt i grus. Det var ingen og ingenting som kunne forsvara Jesus i hans siste timar. Han hadde både Gud og menneske imot seg. 

 v.42 Kristus vart plyndra. Soldatane delte eignelutane hans mellom seg, og då han hang på krossen vart han spotta av dei som var til stades og gjekk framom. "Er du Messias, så stig ned. Andre har han frelst, men seg sjølv kan han ikkje frelsa." 

v.43. Gud gav motstandarane hans siger, og då han til slutt måtte gje etter for døden, vart dei glade. Endeleg kvitt denne plagsame profeten. 

v.44. "Hans kvassa sverd" var hans mektige ord. Jesus var stille som eit lam som vart frakta til slaktarbenken. Han kunne ikkje dra sverdet og bruka ordet som han alltid elles hadde i si makt. Herren heldt han ikkje lenger oppe i striden. 

 

v.45. Og hans jordiske glans drukna i blod og støv og høge skrik. I tre år hadde han tent folket som ein sann Messias, undervist dei om Guds rike, verna dei fattige mot klagemål, tilgjeve syndene deira, lækt sjukdomana deira og fordrive fiendane som stod dei imot, dei mange vonde åndene som plaga dei og påførte dei fysiske og psykiske sjukdomar. No var alt dette slengt til jorda. Nederlaget verka komplett. 
 

v.46. Og hans ungdoms dagar vart forkorta. Jesus vart berre 33 år, og han døydde sveipt i skam. Krossen er skammens tre. 

Det er ikkje mykje lys i Salme 89, det er den einaste klagesalma i Bibelen utan eit streif av håp i seg. Det er som om ho berre stansar på langfredag. 

Men me skal få lesa henne i lys av resten av Bibelen, og me veit at ingen kunne ta Jesu liv, han gav det frivillig. Når me les om hans smerte, så veit me: Det var våre synder han bar og vart straffa for. Difor blir me så fulle av takksemd når me les om hans tolmod i møte med dei små menneska som ville gjera seg store på hans bekostning. Dei skulle berre visst. Alle skulle berre visst. Også dei som lever i dag som ikkje bryr seg om han som er deira einaste håp, dei skulle berre visst.