Salme 60,1-4

Denne salma er skriven medan Israel var i krig, eller like etterpå. Landet måtte slost på to frontar, i nord og i aust, høvevis mot aramearane (syrarane) og edomittane, og hadde vore sterkt pressa.

v.3. David ser på krigen som eit uttrykk for Guds harme.  Det er GUD som har støytt Israel bort og knust dei. Bakgrunnen for denne harmen er ikkje nemnd. Men Guds harme vekkest alltid som ein følgje av våre synder. Dette perspektivet er omtrent heilt fråverande i all kristen forkynning i vår tid, der alt som gjer vondt kjem frå djevelen, og ikkje frå Gud, som berre er god og difor ikkje kan påføra smerte.
Men Bibelen ser annleis på dette. Gud er sitt folks Far. Han er ein oppsedar. Sjølv om me lever i hans tilgjeving og nåde, blir han sint når me skadar andre menneske eller på nokon måte blir så høge på oss sjølve at heva oss over hans gode ord. Då må han ta grep og setja oss grundig på plass. Hans harme blir eit uttrykk for hans djupaste omsorg. Det som gjer vondt, er godt. Difor gjev det meining for David og be Gud om oppreising. Den Gud som har lagt dei i bakken, er den Gud som kan reisa dei opp att.

v.4. Gud hadde påført landet og folket eit nasjonalt jordskjelv som kunne føra til undergang. Landet vakla, og David ber her inderleg til Gud om lækjedom for land og folk. Mange land i dag står i fare for å kollapsa og kunne trenga leiarar som bad slik som David. Eg tenkjer på Venezuela, Syria, Irak, Ukraina, Afghanistan, Somalia og Sør-Sudan, og det hadde vore spennande å sjå kva som kunne skje dersom verdas leiarar gjekk ned på kne for Gud, vende om frå syndene sine  og bad til Gud, ikkje berre for seg sjølv, men spesielt for alle dei nasjonane som er i ferd med å rakna.  Då ville nok mangt blitt lækt.
Men også mange kyrkjelydar i verda kan be slik. "Herre, vår Gud! Reis oss opp og læk oss!"  Ja, Guds kyrkje generelt treng å bli oppreist både åndeleg, teologisk og moralsk, ikkje minst kyrkja i Noreg. Me vaklar, ja me har ramla og ligg nede med djupe sår. Og me ber: "Gud, DU må reisa oss opp og lækja oss. Me har synda mot DEG. Me har vike av frå DIN veg og frå ordet ditt, og du har støytt oss bort og knust oss. Herre, omvend oss, reis oss opp att og læk oss, i Jesu namn og for hans skuld. Amen!"

Salme 59

Denne salma er skriven medan David var i livsfare. Det er ei fiendesalme.

v.2-3. David ber om frelse frå fiendane sine.

v.4-5. Han bedyrar at han er utan skuld, at han er utsett for skuldlaus liding og at kong Saul, som jo hadde i oppgåve å verna innbyggjarane i landet, er blitt hans fiende, ein sm som utøver grov urett mot han. Davids vern (Saul), er blitt hans forfølgjar, og Gud hans einaste tilflukt. Men David er livredd, og han ropar til Gud om at han må vakna.
Det er ei god bøn og be for oss som står i Guds rikes strid i det daglege, og særleg for alle som er utsette for forfølging og urett liding: "Vakna, kom til oss og sjå." Dette er tre kraftfulle bøner i èin kort setning. Blir denne positivt besvart, fører det til vekking. Me, og heile samfunnet kjem i endring.

I vers 6 proklamerer David at Herren Sebaot (Herren allhærs Gud) er Israels Gud, og han ber Gud om å vakna og føra rekneskap med alle folk, og særleg med dei som fer med urett og svik. Det er ingen grunn for oss som lever i dag å ikkje be slik. Verda er full av urett og svik som fører det til stor øydelegging.

vers 7-8 skildrar fiendane som predatorar som stadig kjem attende for å jakta på byttet sitt. Ja, slik er menneska når dei har bestemt seg for å få has på nokon. Dei er nådelause.

I vers 9 minnar David seg sjølv om at Gud har full kontroll, at dei som trugar Davids liv berre er ein vits for Gud. Han ler av dei. Dette motivet kjenner me også att frå Salme 2.

v.10-11. David sannar at Gud er hans styrke og vern som vil møta han med miskunn, og løfta han opp slik at han kan sjå ned på fiendane sine, langt utanfor deira rekkevidde.

I vers 12 ber han om at fiendane ikkje må bli drepne, det er ein for lett dom. Han vil at dei skal bli plaga over tid. Her finn me eit tydeleg hemnmotiv hos David. Han synest fiendane fortener tyngre dom enn døden. Me kan naturlegvis tenkja vårt om det, men me skal ikkje gløyma at Jesus lærer oss at den domen som til slutt råkar ubotferdige syndarar er evig. Den tek aldri slutt.

v.13: Hovmotet er det me kan kalla menneske si grunnsynd. Det er å hevda meiningar og tankar som er i strid med Bibelens ord. Dei hovmodige hevar seg over Gud og Bibelen, og tek på seg å døma han som ein dag skal døma dei. Hovmotet kjem alltid ut gjennom munnen. Ein talar ord mot Gud.

Så ber han i vers 14 om at Gud skal gjera ende på dei hovmodige, og gjera det klårt for alle at det er HAN som rår i Israel og over alle folk i heile verda. Gud er den eigentlege kongen. Den finst ingen annan, og kvar konge, regjering og parlament i verda  styrer på hans vegne, og står ansvarleg innfor han for alle sine val og prioriteringar.

v.15-16 gjentek rovdyrmotivet.

Salma vert avslutta med to vers der David uttrykkjer djup tiltru til til Gud, og at han midt i problema sine vil lovsyngja han. Kvar morgon vil han jubla over Guds miskunn, for han veit at hos Gud er han trygg uansett kva vilkår han elles lever under.

Salme 58

v.2-3. Salma handlar om menneske, som når dei får makt, ikkje fremjar rettferd, men urett og vald.

v.4-5. Dette gjer dei ikkje fordi dei blir fanga av situasjonen, men fordi uretten ligg i hjarto deira, dei har hatt han med seg frå fødselen av. Han ligg inni dei, i karakteren.
Ein viss prosent menneske vil til eikvar tid falla inn under denne kategorien.
Slike bør ikkje få makt, men får det likevel fordi dei traktar etter ho.

v.5-6. Dei er som døve og giftige ormar som ikkje anerkjenner annan autoritet enn sin eigen, ei heller Guds.

v.7-10- Berre den allmektige Gud kan hjelpa mot slike menneske. Difor tryglar David Gud om å gripa inn og knusa tennene på dei, spreia dei og på alle vis ta maktamidlane deira frå dei.

Kristne bør be mot tyrannar og tyranni over alt der det dukkar opp, og mot alle andre som misbrukar makta si .  Me treng ikkje leita lenge for å finna slike folk. Me skal yta dei kraftig motstand med vår bøn og med våre profetiske ord, og så overlata dei til Gud.

v.11-12. Når tyrannen fell og blir straffa, og når uretten tek slutt, gleder den rettferdige seg. Det har han god grunn til.  At han vaskar føtene sine i blodet frå den urettferdige, verkar noko framandt og bisart på oss, men det er no det som står her.
Då får den rettferdige si løn. Han har kjempa mot vondskapen saman med Gud og vunne fram. Løna han får er at den vonde fell og retten blir attreist.

Salme 57,7-12

v.7. Davids fiendar prøvde å lura han inn i ei felle dei hadde lagt ut for han.  Men dei gjekk i fella sjølve. Slik handlar Gud med sine barns fiendar. Djevelen jaktar på kristne over heile verda. All forfølging av inspirert av han. Men ein dag vil han sjølv bli kasta i eldsjøen.

I v.8 fortel David at han kjenner seg trygg, og at han difor tek fram harpa og lyra for å syngja og spela og vekkja morgonroden. Morgonroden er her eit uttrykk for Guds nærvær. Lovsongen til Gud genererer hans nærvær mellom oss. Så DET skulle einkvar kristen bruka god tid på kvar dag.

I vanskelege tider stilnar fort sangen og musikken. Han går i dvale. Det blir stille og mørkt i sjela. Du blir lamma. Vers 9 lærer deg å vegen ut av dette. Tal til deg sjølv. Sei: No må du vakna! Nå må du stå opp. Trekk for gardinene. Det er ein ny dag der ute. Sola skin. Messias har kome. Han har teke bort synda. Han har stått opp frå dei døde. Han lever, og vil vera i lag med deg og fylla deg med glede og fryd. Finn fram harpa. Finn fram lyra. Finn fram gitaren. Finn fram trompeten. Set deg ved pianoet. Syng ein ny song for Gud, din kjære far og for Jesus din kjære bror.

Gud likar godt musikkinstrument, særleg når dei er godt stemte og samstemte, og særleg når dei vert trakterte av dugande folk, men han er ein god far så han tolar det godt når eg spelar også. Eg vågar ein påstand: Jo større band, jo betre for Gud. Han likar "trøkk". Musikken som kjem frå Gud, har Gud med seg og vil alltid vera sentral i all åndeleg vekkjing.
Jmf. Salme 40 der David skriv: "Og han la ein ny song i min munn, ein lovsong til vår Gud."

v.10 Og ta lovsongen med ut i kvardagen, ut mellom folk, ja ut mellom folkeslaga. Ta bandet med ut på gater og torg, og syng og spel fagert for dei som ikkje kjenner Gud, så kjem Gud til dei. Dei lever i mørkret. Men lovsongen frå oss som elskar Gud bringer Gud til dei. Natta tek slutt og ein ny morgon gryr.

Lovsongen til Gud er Guds barns fremste kjenneteikn, og botnplanken i disippellivet. Me skal alltid lova og prisa Gud. Det sømmer seg. Og ute mellom folkeslaga i alle land skal sangen til Gud lyda sterkt og dra folka til Gud, han som skal prisast av alle folk i all æva.

v.11 held fram grunngjevinga for denne lovsongen: Fordi Guds miskunn når til himmelen og hans truskap til skyene. Poenget er: Du som trur på Jesus, du som er døypt til hans namn, du som er komen inn i hans rike, inn i hans verd, du kan ikkje koma deg ut av Guds miskunn og truskap. Du er midt oppi det. Som fisken er omslutta av vatn og du og eg av luft, slik er ein kristen omslutta av Guds kjærleik og truskap HEILE TIDA. Utan stans.

v.12 Er ei bøn om at Gud skal gjera sin guddom, sin majestet kjent for alle folkeslag på jorda, og at dei skal få sjå og smaka på hans herlegdom. Guds herlegdom er eit samlebegrep for hans venleik, hans lys, hans makt, hans kraft, hans karakter og hans godleik.

Kor finn me Herrens herlegdom? Han strålar ut frå Jesus Kristi ansikt, les me i 2.Korintarbrev. Difor ser me hen til han, bøyer oss for han og tilber han.

Julenatt kom det englar til gjetarane på marka, og Herrens herlegdom lyste kringom dei, og engelen sa: "I dag er det fødd dykk ein frelsar, han er Messias, Herren."

Kven er Jesus? Han er Herren. Han er Gud. Kven sin herlegdom lyste kringom gjetarane: Vår Herre Jesu Kristi herlegdom. Barnet i krybba var den evige Gud.

Salme 57,4-6

v. 4. Hjelpa frå himmelen er den beste hjelpa eit menneske kan få. Den overgår alt me kan førestella oss. For folk flest er himmelen fjern, flyktig eller ikkje eksisterande, men sanninga er at himmelen kom til jorda med Jesus. Han seier: Himmelriket er nær, eller: Guds rike er midt i mellom dykk. 

Uansett kva situasjon du kjem oppi, har du ein mektig hjelpar i Jesus. Han er nær deg og bur i deg ved sin Heilage Ande, og han sviktar deg ikkje, ikkje ein gong i det mørkaste mørker. Det skal du få rekna med. Han er Herren din gjetar som trufast er med deg i den mørke dalen, hyllar deg inn i si miskunn og fører deg trygt gjennom. Alltid stiller han seg mellom deg og løvene, og han hånar dei som jagar deg. Dette er domen over dei som forfølgjer Guds barn: Gud hånar dei, dvs talar dei strengt til rette. 

v.5 David befinn seg midt mellom løver med kvasse tenner. Avsnittet minnar oss om Daniel som fysisk vart kasta i løvehola utan at løvene kunne røra han eller skada han. Guds englar gjekk mellom. Løvene i vårt avsnitt er menneske med vonde hensikter, fiendar av Gud og Guds barn. Dei er strenge og mektige, og jobbar for å fjerna kristne menneske sin innflytelse i samfunnet. Det er, i alle fall her til lands,  berre kristne aktivistar som blir utsette for desse farane, kristne som forkynner Guds vilje inn i folks liv, dei som utfordrar dødsrikeportane. Tannlause kristne får leva i fred. Kristne med mål og meining derimot får motstand. Det er desse som representerer håpet for denne verda, dei er med sin klåre og varme tale fyrlykter som folk kan orientera seg etter. Dei får motstand, ja, men dei veit at han som bur i dei er langt sterkare enn han som bur i verda. Så det går bra. Det er ikkje farleg å stå opp for Jesus. Men ubehageleg kan det vera. Derimot er det farleg å IKKJE stå opp for han. Det skal vera sikkert og visst. 

v.6. er ei mektig bøn som rører seg i alle kristne, ei bøn om at Gud skal syna alle menneske og alle makter og herredøme i himmelrommet kor stor og mektig han er. Før domens dag skjer det når kristne reiser seg og forkynner hans gjerningar som kalla oss frå mørkret til sitt underfulle lys. I nådens tid openberra nemleg Gud seg utelukkande gjennom sitt folk. Når me står opp for Gud, når me lovar og tilber han, får han makt i folks liv gjennom oss. 

Salme 57,1-3

v.1. Dette er ei salme frå relativt tidleg i Davids liv, før han vart konge i Israel, medan han var forfølgd av Saul. Salmane frå denne tida er veleigna å bruka og be for alle kristne på kloden som sjølve vert forfølgde av styresmakter eller andre overmektige fiendar.

v. 2. David søkjer tilflukt hos Herren, og ber om nåde og vern. Han er tillitsfull og kjenner seg trygg i skuggen av Guds vengjer. Han stressar ikkje, men vel å halda seg i ro til faren er over. Tru handlar ofte om å halda seg roleg hos Gud og stola på hans makt og omsorg. Ta det til deg du som akkurat no står i ein redselsfull situasjon som du ikkje kan rå med eller kan sjå utgangen av.

Då Jesus stod utanfor Jerusalem og gret over byens framtid, brukte han akkurat dette vengjemotivet. Han sa: "Kor mange gongar ville eg ikkje samla dykk, slik som ei høne samlar kyllingane under vengjene sine, men de ville ikkje."

Slik er Jesus den dag i dag. Han vil SAMLA, og han vil samla ALLE MENNESKE under vengjene sine. Men dei fleste vil ikkje og blir ståande utanfor Guds fellesskap, overlaten til dei vonde kreftene i tilværet.

v.3. David ropar til Herren. Slik er det når me er i stor naud. Då ropar me til han, som skadde barn til foreldra sine, og ofte er ropa våre berre høyrbare for oss sjølve.
David ropar fordi han kjenner Gud, fordi han veit at Gud vil gjera vel mot han. Den mest grunnleggjande av alle kristne sanningar er denne: GUD ER GOD, OG HAN GJER GODT. Det skal du og eg få ta med oss gjennom dagen.

Salme 56,9-14

v.9 har mykje trøyst i seg. Ein Gud som held rekneskap med ein manns heimlause steg og alle tårene han fell, må elska uendeleg høgt. Og så kan me spørja: Kvifor fører han dette rekneskapet? For å betala dobbelt attende, les me i Jesaja 40,1-2. Slik er Israels Gud. Ingen kristne må gå gjennom smerte og tap utan å få dobbelt attende frå den levande Gud.

v.10. Fordi Gud er slik, må fienden trekkja seg attende den dagen David ropar til Gud om hjelp. Det er eit rop som blir høyrt og besvart. Gud er ingen tullegud, men ein skikkeleg Gud som handlar kraftfullt når hans barn ropar og ber. Siste del av verset er ei sterk trusutsegn. David veit at Gud er med han. Korleis kan han vera sikker på det? Fordi han sjølv er med Gud. Gud er med dei som følgjer han og lyder hans ord.

v.11. Og Guds ord er godt. Det er sant. Det er skapande. Det er frelsande. Det er livgjevande, og mykje meir. Difor prisar David Guds ord. Og det gjev meining, for Gud er eitt med sitt ord, og  i NT blir  Jesus kalla Guds ord.

v.12. David har gjort opp med seg sjølv at Gud er til å stola på. Han torer å tru det. Når me trur at Gud er til å stola på, vert frykten alltid borte. Tru og frykt går ikkje saman.

v.13. David har lova Gud lovsong. Det er godt. Lovsangen til Gud er botnlinja i disippellivet. Å lovsyngja Gud er hovudelementet i den kristne livsstil. Lovsongen er eit offer, ei gåve frå oss til Gud, vår daglege gudsteneste. Og me elskar å gje Gud det beste som me har å by på, fordi me elskar han så vanvittig høgt.

v.14 lærer oss at Gud vaker over oss og forhindrar at me fell i synder som fører oss bort frå han og inn i den evige død. Han tek godt vare på oss og gjeter oss slik at me alltid kan leva for hans ansikt og nyta det milde og gode lyset som strøymer ut frå augo hans.