Salme 17,6-9

v.6 På ny ber David om Guds oppmerksamheit, og han ber om at Gud i sin godleik skal gjera eit under for han, dvs frelsa han frå fiendar.

v. 7 Davids kall dreiv han på flukt frå Saul. For å gå Guds veg, kom han i konflikt med makta. Det er klassisk for kristne. Når me fullfører misjonspåbodet, provoserer me djevelen som eggjar folk mot oss. Difor treng kristne som går for Jesus stadig Guds underfulle vern og hjelp og søkja livd ved hans høgre hans, dvs i hans nærleik.

Kristne bør gjera alt dei kan for å halda seg nær til Gud. Fordi Gud vil det, og fordi der er DER Guds vern for våre sårbare liv er mest effektivt.

v.8 hentar motivet sitt frå Moses` song i 5. Mosebok 32,10 - 11 der Israel metaforisk vert omtala som Guds augnestein, og som ørnunger verna av mors vengjer. Det er sterke bilete på nærleik, empati, kjærleik, omsorg og ansvar. Auge er det mest kjenslevare området på kroppen. Det minste rusk på auga vekkjer fullt fokus, og har du det, handlar livet ditt om å få det bort.

Slik vil Gud av me som truande skal forstå hans høve til oss. Det aller minste problem som me får, ser Gud på som sitt eige. Han kjenner det som ein intens smerte i djupet av si sjel.

v. 9 David er blitt som ein beleira by, fiendane tenkjer berre på å drepa han, dei er dødsfiendar. Mordarånda er gamal i menneskeætta og skriv seg attende til Kain. Han gav rom for djup sjalusi som dreiv han til å drepa broren Abel (1.Mosebok 4). Etter den tid har det overlagte mordet vore ein dagleg affære mellom oss menneske. Jesus sa: "Fienden er komen for å stela, drepa og øyda, men eg er komen for at de skal ha liv og overflod."

Salme 17,1-5

v.1-2 er ei oppfordring til Gud om å lytta velvillig til det salmisten har å be om. Tre sterke uttrykk brukar han for å understreka behovet sitt: "Lyd etter", "høyr" og "merk" . Han har ingen baktankar med bøna si, han meiner seg å ha ei ærleg sak.

David må ha møtt klagemål som han meiner er usanne, og han treng Guds hjelp for å få dei avsanna og bli frikjent. Å bli møtt med falske klagemål er eit mareritt, og det kan vera svært vanskeleg å bli trudd for den som slost for eiga sak. Ein treng Guds hjelp i slike tidern for å få fram sanninga slik at ein kan bli frikjent også i menneska sine augo.

At Gud er rettferdig innber at han alltid handlar ut frå kjærleik og sanning. Difor er rettferd og frelse nærskylde omgrep i Bibelen. Dette skriv Paulus sterkt om i Romarbrevet. Vers 1a kan då også lesast slik: "Lyd etter Herre, DU SOM ER MI RETTFERD."

At Gud er hans rettferd tyder at hans evige frelse er i Gud, men òg at det berre er Gud som kan hjelpa han til siger i den aktuelle saka.

v.3: David er blitt testa , eksaminert om natta og prøvd ("med eld" er ikkje med i engelske omsetjingar) av Gud, men utan at det er funne noko gale hos han.

Truleg er det betre med ei imperativomsetjing her: Prøv meg, test meg, spør meg!

At Gud prøver oss menneske er ein sentral bibelsk tanke. Han prøver oss for å avdekka synd, veikskapar, feil og manglar slik at me kan bli "reparerte" og styrkte.

Når Gud prøver oss, opplevest det gjerne som sjølvprøving eller sjølvrefleksjon.

David står sin prøve til og med når det gjeld ordbruken. Det er det ikkje mange som gjer. Den som kan styra tunga si er eit fullkome menneske, skriv Jakob.

v.4-5 "Guds vegar" står her i opposisjon til "røvarstigar". Røvarane hadde inga medkjensle med nokon, og handla ut frå det. Gud derimot er full av medkjensle og sympati og handlar ut fra det. Slik også med David. Som konge kunne han, som så mange andre, ha alliert seg med kriminelle, men han allierte seg med Gud i staden. Dette gjorde stega hans faste, dvs han sto ikkje i fare for å skli og falla, men gjekk trygt framover i Guds fotspor, dvs i hans leiing og etter hans ord.

Salme 16,9-11

v.9 Gleda som David kjenner på omfattar heile han med hjarta, kropp og sjel. Hjarta uttrykkjer senteret for hans åndelege liv, sjela er psyken, tradisjonelt sett på som senter for kjensler, vilje og intellekt. Alt i han er fylt av himmelsk glede, ei gleda som brer seg i kroppen og skaper tryggleik.

Dette avsnittet nyttar Peter om Jesus under sin store pinsetale. Han markerer at denne salma ikkje høver fullt ut på andre enn på vår store frelsar og herre Jesus Kristus.

v.10 Jesus vart ikkje overgjeve til dødsriket. Han kom tilbake, og han gjekk ikkje til grunne. Som den første overvant han dødens destruktive krefter, og han gjorde det på vegne av oss alle.

Som kristne overgjev Gud oss ikkje til dødsriket, men tek oss inn i Abrahams fang den dagen me døyr. Der får mevera inntil verda skal dømast og gjenfødast.

Det kan vera eit poeng at denne ordninga er for "Guds trufaste tenarar". Alt i Guds rike er av nåde, men nåden oppdrar oss til å bli gode tenarar for Gud.

v.11 Livsens veg er evangeliet. Det må alle menneske få forkynt, bli opplært i. Ingen kan tenkja seg fram til Guds frelsesråd. Paulus skriv: "Det som ikkje kom opp i noko menneskahjarta, men som Gud har lagt ferdig for dei som elskar han." (1.Kor 2).

Alle må undervisast av Herren lærer oss gjennom det skrivne Ordet, Bibelen, og gjennom trufaste tenarar som forkynner og forkynner, talar og skriv, kallar og lokkar og står på natt og dag.

Store verdiar står på spel. Det er snakk om å fylla opp alle plassar for Herrens åsyn, der det er evig glede, ei glede som me får ein forsmak på når lovsangen losnar i kyrkjelyden og me blir fanga inn av Den Heilage Ande og misser kjensla av tid og stad.

Salme 16,4-8

v.4 slår fast at dei som spring etter andre gudar må tola mange plager, utan at dette vert presisert. Desse plagene er Guds dom over avguderiet. Alle menneske opplever vanskelege tider, men dei som held seg til Herren, vil aldri gå fortapt og få den type plager. Vidare er alle religionar lovreligionar som plagar folk med eit utal plikter som dei må oppfylla for å bli akseptert eller for å ha suksess i livet.

David tek kraftig avstand frå desse gudane. Han ville i vår tid neppe vore for religionsdialog.

v.5. Det er Herren som er Davids del, dvs. hans arv, rikdom og fordel. At Herren er hans "staup" eller "beger" tyder at Herren er hans mat og drikke, hans næring. Hans liv er heilt og fullt knytt til samfunnet med Gud og det som dette samfunnet gjev han.
I nattverden vert dette oppfylt på ein spesiell måte for oss som lever i den nye pakt.
Jesus ba i Getsemanehagen om å sleppa å drikka det beger som Far gav han å drikka. Dette begeret var Guds vreide over våre synder. Men fordi han drakk dette, kan me drikka nådens beger.

v.6 Det er ein venleik i Gud som kjem fram for alle som trur og tek imot hans nåde. Gud er den fagre grunnen og den herlege arven for ein kristen. Slik var det ogsp for dei truande i GT.

Levittane i den gamle pakt fekk ikkje tildelt land. Det var Herren som skulle vera deira arv, og dei skulle gjera teneste i templet, på fager grunn. Resten av folket skulle underhalda levittane gjennom tiendeordninga.

I den nye pakta er alle truande menneske prestar for Gud (1. Peter 2), og Jesus er den fagre grunnen me byggjer liv og teneste på. Hans venleik går over alt me kan førestella oss. Det vil me ein dag få sjå.

Jesus Kristus er Guds gåve til verda, og den som trur på han, arvar saman med han alt det han er arving til. Det er ikkje lite.

v.7 Det blir sagt om Jesus i Jesja 9 at han skal kallast Rådgjevar. Guds ord blir i Salme 119 kalla Guds råd. Dei beste råda me kan få finn me i Bibelen. Som truande menneske treng me råd og innspel frå Gud i mang ei sak, både i privatsaker og saker som vedrører vår kristne teneste. Gjennom stille nattetimar kan Gud rettleida oss gjennom draumar, syner, tankar og audisjonar.

v.8 David har "alltid Herren for auga". Han lever Gud nært, ja, tett ved hans side. Dette er eit kristent ideal. Slik skulle me alle leva, og me er invitert til det. I 1. Mosebok 17 kallar Gud Abraham til å leva for hans åsyn. Det er eit stort privilegium, og det skaper kraftfulle profetiske liv. Den som lever nær til Gud står støtt til eikvar tid.

Salme 16,1-3

Salme 16 er ei tillitssalme.

Den er ein miktam av David. Ingen veit kva miktam tyder, men det er det ikkje så mykje å gjera med.

v.1 er ei bøn om vern. Salmisten kjenner seg sårbar, og har ingen andre å søkja vern hos enn Gud. Det hender at truande menneske har det slik, og det hender at Gud fører liva våre slik at me berre har han å stola på.

...for eg flyr til deg. Det gjev berre meining å be om vern dersom me sjølve tek vår tilflukt til Herren, går inn i borga hans, så og seia. "Herrens namn er ei festningsborg. Dit spring den rettferdige og vert berga." Ordtøka 18,10. Det handlar om å kalla på Herrens namn. Den som gjer det skal bli berga.

v. 2 er ei fantastisk vedkjenning: "Du er min herre, du er mitt einaste gode." Dette kommenterer Van Gemeren slik: "Gud er grunnen for hans eksistens og glede", og "høve til Gud er kjelda til alt han rekna for godt i livet." Paulus skriv i Filipparbrevet 1,21 "For meg er livet Kristus og døden ei vinning." Dette samsvarar fint med dette verset. I forteljinga om den rike mannen og Lasarus seier Abraham til den rike som lid fælt i dødsriket: "Hugs at du fekk "ditt gode" medan du levde". Ditt gode er altså rett og slett det du lever for, det som oppsluker deg, det som gjev livet ditt meining og retning. For David var det Herren. Kva er det for deg?

v.3. David heldt seg til dei heilage i landet, til dei gjæve menn. Set me dette verset i samband med vers 2 er det naturleg å identifisera "dei heilage i landet", og "dei gjæve menn" med alle som har Herren som sitt gode.

"Låkt lag øyder gode seder," les me ein plass. Motsatsen må vera at gode ting veks fram frå fellesskap med gode og gjæve menneske. Det er vel også erfaringa. Gode folk påverkar oss andre til det som godt er, og difor må me halda oss til dei rette miljøa, dei som løftar oss både åndeleg og etisk.

Salme 15

Denne salma vart opprinneleg truleg nytta i liturgisk samanheng når pilgrimane tre gongar om året kom til Jerusalem for å besøka templet for å vera Gud nær. Det var ei tid for sjølvransaking før dei steig inn for Guds åsyn. Dei var medvitne om at det å vera fysisk i templet ikkje var eitt og det same som ha samfunn med Gud, for dette samfunnet føregår i hjarto våre. Difor hadde, og har, teksten ein langt vidare bruk. Det handlar om dagleg å granska liva sine og prøva dei på Guds ord. Calvin kommenterer salma slik: "Meininga med dette læreavsnittet er å framheva at berre dei menneske har tilgang til Gud som vil tena han og leva heilage liv."

v. 1 startar med eit viktig spørsmål. Kven kan gjesta Guds telt, kven får bu på hans heilage fjell? Omsett til nytestamentleg språk: Kven blir teken imot av Gud, og kven kan ha samfunn med Han? Kva type menneske får dette privilegiet?

Guds telt er Guds tempel, der Gud bur.
Guds heilage fjell er Sion, der templet sto.

v.2 Det er dei som gjer rett og er heile i si ferd. Folk som driv med urett og ikkje lever transparent, kan ikkje ha samfunn med Gud. Å vera heil i si ferd tyder at ein er den same om ein er for seg sjølv som når ein er saman med andre, at ein er tru mot Gud både i stort og smått, og at livet toler ettersyn av Gud og menneske.

Mange lever doble liv og driv med ting i det skjulte som ikkje står sin prøve i dagslyset. Det hindrar dei i å vera sanne kristne. Dei kan vera kristne på utside, men ikkje i røynda. Kristne i munnen, men ikkje i hjarta. Det er slike menneske Jesus kallar hyklarar.

Uærlege menneske kan ikkje ha samfunn med Gud. Han toler ikkje lygn. Alt slikt må på bordet om ein skal ha med Gud å gjera.

v.3 Sladder er ein vanleg aktivitet. Folk tek ikkje så tungt på dette. Men det gjer Gud, ja, så pass at han lukkar porten for folk som driv på med det.

Den som gjennom sladder eller på anna vis påfører nesten sin skade på rykte, kropp eller sjel, er ein drapsperson. Det er ingen prinispiell ulikskap mellom drap og skadeverk. Den som har utøvd slike ting må innrømma vondskapen sin for å få innpass hos Gud. Likeeins den som har vanæra nesten sin og brakt han i eit dårleg lys. Karakterdrap er drap i Guds augo.

v.4 er vanskeleg. Skal me som truande menneske vanvørda nokon? Ikkje i den forstand at me nedskriv menneskeverdet deira, men det at nokon snur ryggen til Gud, trakkar på ryktet hans og ikkje bryr seg om ordet hans, kallar ikkje på vår respekt, snarare tvert om. Kvifor vert eit menneske vraka av Gud? Fordi det sjølv har vraka Gud.

Men derimot ærar den gudfryktige alle som ottast Herren, dvs dei som framhevar Gud, hans vesen og verk. Dei får respekt frå den truande.

Vidare: den får vera med Herren som står fast på si overgjeving sjølv om det skulle kosta ein dyrt å gjera det, ja, om det skulle kosta livet. Skaren av martyrar er stor.

Dette tilsvarar dei menneska som i likninga om dei fire jordsmonna representerer den gode jord, dei som held fast ved Guds ord i eit vakkert og godt hjarta uansett kva som skjer rundt dei og med dei.

Det er inkompatibelt å leva med Gud og ta renter for private utlån. Det er ein veldig konkret og grei ting å forhalda seg til skulle ein tru. Likevel skal ein gjerne låna ut til folk som treng det, ja, faktisk utan å forventa å få tilbake, seier Jesus. Det er kristen utlånspraksis.

Og til slutt: Ingen kan vera kristen og vitne mot sin neste for pengar. Det seier seg sjølv og treng ingen vidare kommentar.

Å leva etter det som her står skrive er, for å sitera Jesus, å byggja livet på fjellgrunn. Ein skal ikkje rikkast i liv, død eller den dagen domen kjem.

Salme 14

v. 1: Ein ateist er ein dåre, eit menneske som byggjer livet sitt på sviktande føresetnader, ein person med falsk tryggleik. For det finst verkeleg ein Gud, ein som stiller menneska til ansvar. Dei gudlause trur dei kan leva som dei vil utan at det får nokon fylgjer, at dei kan leva egoistisk, kynisk og brutalt og berre ha fordeler av det. Men i dette tek dei feil.

v.2 For Herren ser ned frå himmelen. Han har fugleperspektivet på alles liv, og han leitar etter nokon vituge i denne verda, dvs nokon som trur på han, elskar han og lever etter hans ord.

v.3 Men han finn ingen. Ingen som held mål. Alle er vonde, og ingen gjer godt i eigentleg forstand. Slik er menneske i seg sjølv.

v.4 Dukkar det opp ein gudfryktig person, blir han forfølgd av dei som ikkje kallar på Herren. Dei sluker opp Guds folk, konsumerer dei som brød.

v.5 Men dei vert innhenta av Herren. Den dagen vil dei skjelva av redsle. Då vil dei oppdaga at det å undertrykka Guds barn er det same som å lysa krig mot Gud. For Han er med den rettferdige ætt, som dei truande her vert kalla. Å kriga mot Gud er den største toskeskap. Han er så uendeleg mykje større enn oss. Å gå i ringen med han er ei grov feilvurdering.

Kva er rettferd? Det er å kalla på Herren, tru på han og elska han. Det gjer den rettferdige ætt.

v.6 Guds barn kan vera ganske stakkarslege i framtoninga. Men det gjer ikkje noko. For hos Herren finn dei ly, og han er ikkje ein stakkar.

v.7 er ei bøn og ein lovnad. Først ei bøn om frelse for Israel. Det treng dette folket den dag i dag. Og me som kjenner Jesus kan gjerne be denne bøna kvar dag for Israels folk.

Så ligg det ein lovnad her om at Herren ein dag vil venda lagnaden til Israel. Det jødiske folket har levd i eit åndeleg mørkre i 2000 år, men ein dag er det slutt. Då vil dei sjå Jesus. Det er begynt å skje no. Det er mange tusen Jesustruande jødar i Israel no, og folkets frelse vil bli til glede i landet og utover mellom kristne i heile verda. Det blir eit stort under.

v.6